ГЕРЕФОРД ТҰҚЫМЫ СИЫРЛАРЫНЫҢ КҮЙІТІН КЕЛТІРУДЕГІ ГОРМОНАЛДЫҚ СИНХРОНИЗАЦИЯЛАУ ӘДІСТЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2023-1-1-224-233Ключевые слова:
cow, treatment scheme, estrophan, surfagon, E-selenium, estrus synchronization, artificial inseminationАннотация
Мақалада авторлар өзіндік зерттеулер нәтижесінде 300 бас герефорд сиырларының күйтін келтіру мақсатында синхронды зерттеу және ғылыми-өндірістік тәжірибе жүргізілді. Соның нәтижесінде мал шаруашылығы жағдайында төлдеуді маусымдық кезеңге ауыстыруға арналған гормоналды өңдеуді қолдану арқылы жыныс циклінін ынталандырудың тиімді әдісі әзірленді.
Мал шаруашылығының алдында тұрған міндеттерді табысты шешу жолдарының бірі қолдан ұрықтандыру сияқты биотехнологияның әдістерін тиімді пайдалану болып табылады.
Сондықтан қолдан ұрықтандыру жөніндегі жұмыстағы кез келген оңайлатулар аналықтардың ұрықтану нәтижелеріне кері әсер етеді. «Масақбай-Инвест» ЖШС Герефорд тұқымын өсіруді қарқындату және олардан жоғары сапалы өнім алу – ветеринариялық және зоотехниялық ғылымның негізгі міндеттері. Бұл сұрақтарды шешуде ветеринариялық акушерлік және гинекология мыңызды рөл атқарады.
Қолдан ұрықтандыру барысында селекцияның ұйымдастырушылық техникалық негізін ескере отырып, әр түрлі тәсілдерін қолдану барысында тиімді әдісін бөліп көрсетуге болады.Осы бағытта жұмысымыздың негізгі бөлігі болып Канада елінен әкелінген және "Асыл-түлік" АҚ бұқаларының ұрықтарымен ұрықтандырылған сиырлардың ұрықтану қабілеттілігін салыстырмалы түрде анықтау. Канадтық бұқалардың ұрығымен ұрықтандырылған 150 бас сиырлардан 123 бас бұзау , ол дегеніміз 82 пайызды көрсетті, ал «Асыл-түлік» бұқаларының ұрықтарымен ұрықтандырылған 150 бас сиырлардан 101 бас бұзау алынды, ол дегеніміз 67 пайызды құрады. Сонымен, 1-ші топтағы сиырлардан, 2-ші топтағы сиырларға қарағанда 22 бұзау (яғни 15 пайыз) бұзау көп алынды.
Библиографические ссылки
Абдрахманов Т.Ж., Бисенгалиев Р.М. ауыл шаруашылығы малдарын қолдан ұрықтандыру. [Текст] С.Сейфуллин атындағы КазАТУ КеАҚ баспасы.- 2022. Оқу құралы. http://repository.kazatu.kz/
Adeyemo О., Akpokodje U.U. and Odili P.I. Control of in bos indicus and bos Taurus heifers with prostaglandin F2 alpha. [Text] //Therioqenoloqy, -1997.- 12, №5.-p. 255-260.
Агроөнеркәсіп кешені субьектілеріне 2012 жылы «Ірі қара мал етінің экспорттық әлеуетін дамыту» [Текст].Исабеков Қ.И., Мальчевский А.Ю., Тұрғанбекова Б.Қ., - Астана, 2012г. – 102 б.
Ельчанинов, В.В. Синхронизация охоты у коров. [Текст] / В.В. Ельчанинов, В.Ф. Сахно, В.И. Баранов. - Москва, 1969. - 61 с.
Григошина, М.В. Профилактика нарушений репродуктивной функции у коров с помощью физических и биологических факторов: [Текст] / М.В. Григошина // Лесные Поляны, 2000. – С-113.
Garcia-Ispierto, I. Relationship between heat stress during the periimplantation period and early fetal loss in dairy cattle. [Text] / I. Garcia-Ispierto, F. LopezGatius, P. Santolaria, JL. Yaniz, C. Nogareda, M. Lopez-Bejar, F. De Rensis // Theriogenology. – 2006. - №65. – P. 799-807
Хон Ф.К., Борисов И.В., Абилева Г.У. Сравнительная эффективность методов синхронизации охоты у телок молочного направления продуктивности. [Текст] //Инновационные технологии в АПК: теория и практика: сб. статей поматериалам Всероссийской (национальной) научно-практ. конф. – Курган.2021. – С. 253-257.
Козел, А.А., Глаз, А.В., Заневский, К.К., Олехнович, А.Ю., Филипчук С.Е. Оценка эффективности применения схемы presinch при стимуляции половой охоты у коров. [Текст] // В сборнике: Сельское хозяйство - проблемы и перспективы. Сборник научных трудов. Под редакцией В.К. Пестиса. Гродно, 2018.- С. 60-66.
Korzekwa Anna J, Kordan Wladyslaw, Kotlarczyk Angelikam, Kozdrowski Roland. The Effectiveness of Pharmacological Synchronization of the Estrous Cycle in Hinds (Cervus elaphus L.): [Text] A Pilot Field Trial. Animals 2020, 10 (11), 2148.
Малыгина, Н.А., Попова, О.А. Сравнительная характеристика гормон-программ при искусственном осеменении крупного рогатого скота [Текст] // Вестник Алтайского государственного аграрного университета. - 2018. -№ 9 (167). - С. 102-109.
Оценка воспроизводительных качеств коров в промышленных предприятиях Омской области. [Текст] / И.П. Иванова [и др.] // Ветеринария,зоотехния и биотехнология. – 2019. – № 2. – С. 95-100. – DOI 10.26155/vet.zoo.
Prostaglandin F2 alpha receptors in the early bovine corpus luteum. [Text] /Weltbank M.C., Shiao T.F., Bergfelt D.R., Ginther O.J. //Biol. Reprod. 1995. - 52, №1.-p. 74-78.
Рамеев Т.В., Аминова А.Л., Колесник А.Б. Сроки осеменения коров после отёла [Текст] // сб. материалов Международной научно-практ. конф., посвящ.80-летнему юбилею доктора сельскохозяйственных наук, профессора Н.Г.Фенченко. – Уфа. 2019. – С. 211-214.
Советов Ж.Т., Жақыпов И.Т. «Сиырлардың жыныстық қызыметін белсендіруде әртүрлі гормональды схемалардың нәтижелері» [Текст] «Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінің хабаршысы» № 1 (89) наурыз 2020 ж. 62-66 б.
Столбова О.А., Скосырских Л.Н. Болезни обмена веществ. [Текст]. Международный журнал экспериментального образования. -2016. № 12-1. - С. 109.
Tanaka Yiki, Americano Alice Pereira, Galindo David Javier, Duarte Jose Mauricio Barbanti. Low invasive estrous synchronization protocol for wild animals: [Text] an example with melengestrol acetate in brown brocket deer (Mazama gouazoubira). Animal Reproduction 2020, 17 (4).
Тулкин, А. Экологически безопасные технологии в животноводстве и ветеринарии [Текст] / А. Тулкин // Молочное и мясное скотоводство. –2002. -№1. –С. 28-31.
Влияние биотехнических мероприятий на нормализацию половой функции у коров. [Текст] / Молочное и мясное скотоводство / О. Зейналов, В. Шириев, А. Чомаев, С. Хилькевич, Ю. Цахилов. - 2002. - № 8. - С. 30-32.
Чекункова, Ю.А., Ашенбреннер, А.И., Хаперский, Ю.А., Беляева, Н.Ю. Экономическая эффективность применения протоколов синхронизации охоты у коров с нарушениями репродуктивной системы. [Текст] // В сборнике: Аграрная наука - сельскому хозяйству. Сборник материалов XVI Международной научно-практической конференции в 2 кн. Барнаул, 2021.- С. 207-209.
Yandex [электронный ресурс]:https://zverjata.ru/korovy/polovoj-cikl.html
REFERENCES
Abdraxmanov, T.J., Bïsengalïev, R.M. Auıl şarwaşılığı maldarın qoldan urıqtandıru. [Tekst] Seyfwllïn, S. atındağı Qazaq agrotexnïkalıq unïversïteti. KeAQ baspası - 2022. Oqu quralı. http://repository.kazatu.kz/
Adeyemo, О., Akpokodje, U.U. and Odili, P.I. Control of in bos indicus and bos Taurus heifers with prostaglandin F2 alpha. [Text] //Therioqenoloqy, -1997.- 12, №5.-p. 255-260.
Agroönerkäsip keşeni subektilerine 2012 jılı «Iri qara mal etiniñ éksporttıq äleuetin damıtu» [Tekst]. Ïsabekov Q.Ï., Malçevskïy, A.Yu., Turğanbekova, B.Q., - Astana, 2012. – 102 b.
Yelchaninov, V.V. Synchronization of hunting in cows. [Text] / Yelchaninov, V.V., Sakhno, V.F., Baranov, V.I.. - Moscow, 1969. - 61 p.
Grishina, M.V. Prevention of reproductive function disorders in cows with the help of physical and biological factors: [Text] / Grigoroshina, M.V. // Lesnye Polyany, 2000. – P-113.
Garcia-Ispierto, I. Relationship between heat stress during the periimplantation period and early fetal loss in dairy cattle. [Text] / Garcia-Ispierto, I., LopezGatius, F., Santolaria, P., Yaniz, JL., Nogareda, C., Lopez-Bejar, M., De Rensis, F. // Theriogenology. – 2006. - №65. – P. 799-807
Khon, F.K., Borisov, I.V., Abileva, G.U. Comparative effectiveness of methods of synchronization of hunting in heifers of dairy productivity. [Text] //Innovative technologies in agriculture: theory and practice: collection of articles based on the materials of the All-Russian (national) Scientific and Practical Conference – Kurgan.2021. – pp. 253-257.
Kozel, A.A., Eye, A.V., Zanevsky, K.K., Olekhnovich, A.Yu., Filipchuk S.E. Evaluation of the effectiveness of the precinct scheme in stimulating sexual hunting in cows. [Text] // In the collection: Agriculture - problems and prospects. Collection of scientific papers. Edited by V.K. Pestis. Grodno, 2018.- pp. 60-66.
Korzekwa Anna, J, Kordan Wladyslaw, Kotlarczyk Angelikam, Kozdrowski Roland. The Effectiveness of Pharmacological Synchronization of the Estrous Cycle in Hinds (Cervus elaphus L.): [Text] A Pilot Field Trial. Animals 2020, 10 (11), 2148.
Malygina, N.A., Popova, O.A. Comparative characteristics of hormone programs in artificial insemination of cattle [Text] // Bulletin of the Altai State Agrarian University. - 2018. - No. 9 (167). - S. 102-109.
Evaluation of indicators of cows in industrial enterprises of the Omsk region. [Text] / I.P. Ivanova [et al.] // Veterinary science, zootechnics and biotechnology. - 2019. - No. 2. - P. 95-100. – DOI 10.26155/vet.zoo.
Prostaglandin F2 alpha receptors in the early bovine corpus luteum. [Text] /Weltbank, M.C., Shiao, T.F., Bergfelt, D.R., Ginther, O.J. //Biol. Reprod. 1995. - 52, №1.-p. 74-78.
Rameev, T.V., Aminova, A.L., Kolesnik, A.B. Terms of insemination of cows after calving [Text] // collection of materials of the International Scientific and Practical Conference, dedicated.80th anniversary of the Doctor of Agricultural Sciences, Professor N.G.Fenchenko. – Ufa. 2019. – pp. 211-214.
Sovetov, J.T., Jaqıpov, Ï.T. «Sïırlardıñ jınıstıq qızımetin belsendirude ärtürli gormonaldı sxemalardıñ nätïjeleri» [Tekst] «Semey qalasınıñ Şäkärim atındağı memlekettik unïversïtetiniñ xabarşısı» № 1 (89) naurız 2020 j. 62-66 b.
Stolbova, O.A., Skosyrskikh, L.N. Metabolic diseases. [Text]. International Journal of Experimental Education. -2016. No. 12-1. - p. 109.
Tanaka Yiki, Americano Alice Pereira, Galindo David Javier, Duarte Jose Mauricio Barbanti. Low invasive estrous synchronization protocol for wild animals: [Text] an example with melengestrol acetate in brown brocket deer (Mazama gouazoubira). Animal Reproduction 2020, 17 (4).
Tulkin, A. Ecologically safe technologies in animal husbandry and veterinary medicine [Text] / Turkin, A. // Dairy and meat cattle breeding. -2002. -No. 1. – pp. 28-31.
The influence of biotechnical measures on the normalization of sexual function in cows. [Text] / Dairy and meat cattle breeding / Zeynalov, O., Shiryaev, V., Chomaev, A., Khilkevich, S., Tsakhilov, Yu.. - 2002. - № 8. - С. 30-32.
Chekunova, Yu.A., Ashenbrenner, A.I., Khapersky, Yu.A., Belyaeva, N.Yu. Economic efficiency of application of protocols of synchronization of hunting in cows with disorders of the reproductive system. [Text] // In the collection: Agrarian science - agriculture. Collection of materials of the XVI International Scientific and Practical Conference in 2 books. Barnaul, 2021.- pp. 207-209.
Yandex [электронный ресурс]: https://zverjata.ru/korovy/polovoj-cikl.html
