МҰНАЙ ӨНДІРУДЕ ТАБИҒИ РЕАГЕНТ РЕТІНДЕ ПОЛИЭЛЕКТРОЛИТТІК КЕШЕНДІ ҚОЛДАНУ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2024-1-2-299-310Ключевые слова:
натрий лигносульфонаты, полидиметилдиаллиламмоний хлориді, полиэлектролит кешені, спектроскопияАннотация
Зерттеу мұнай өңдеу процестеріндегі табиғи реагенттер ретінде полиэлектролиттік кешендердің әлеуетін зерттеуге бағытталған. Ерекше химиялық қасиеттерге ие полиэлектролиттер мұнай өңдеу технологияларын оңтайландыруға арналған қосылыстардың перспективалы класы болып табылады. Олар көп функционалды полимерлер бола отырып, мұнай өңдеудің әртүрлі кезеңдерін оңтайландыру үшін пайдалануға болатын ерекше химиялық қасиеттерге ие. Мақалада полиэлектролиттік кешендердің шикізат компоненттерімен өзара әрекеттесу механизмдері қарастырылады, бұл бөлу, тазарту процестерінің тиімділігін жақсартуға, сондай-ақ соңғы өнімдердің сипаттамаларын жақсартуға көмектеседі. Мұндай тәсіл мұнай қоспаларынан бағалы компоненттердің бөліну дәрежесін арттыруға және ластаушы элементтердің әсерін төмендетуге мүмкіндік береді.Композиттік материалдар целлюлоза немесе хитозан сияқты табиғи полимерлерді өзгертудің перспективалық әдісі болып табылады. Бұл тәсіл сулы ерітінділердің қатысуымен оң және теріс зарядталған полимерлердің өзара әрекеттесуіне негізделген. Модификаторларды синтездеу әдістері, олардың модификацияланған полимерлердің механикалық, термиялық және химиялық сипаттамаларына әсері талқыланады. Алынған материалдарды орау, биомедициналық техника және басқалары сияқты әртүрлі салаларда қолдану талданады. Табиғи полимерлерді модификациялау әдісі ретінде оларды зерттеу жақсартылған қасиеттері мен әртүрлі функционалдығы бар материалдарды жасаудың жаңа перспективаларын ашады. Ұсынылған тәсіл ластаушы элементтердің әсерін азайтып, бағалы компоненттерді тиімді бөліп алуға мүмкіндік береді. Алынған нәтижелер тиiмдi және орнықтыреагенттер ретiнде кешендердi пайдалана отырып, мұнай өңдеудiң 300жаңа экологиялық таза әдiстерiн әзiрлеу үшiн негiз бола алады. Бұл зерттеу табиғи полимерлерді пайдалана отырып, мұнай өңдеудің жасыл және инновациялық технологиясын дамытуға үлес қосады. Алынған нәтижелер полиэлектролиттік кешендерді орнықты және экологиялық қауіпсіз реагенттер ретінде пайдалана отырып, мұнай өңдеудің жаңа тиімді әдістерін әзірлеуге негіз бола алады.Библиографические ссылки
Jama,l J. Drilling Engineering [Текст] / Azar, G. Robello Samuel // PennWell Corporation. - 2007. P. 13
Adam, T. Applied Drilling Engineering [Текст] / Bourgoyne, Jr., Keith K. Millheim, Martin E. Chenevert // Society of Petroleum Engineers. - 1986. P. 210
Вадецкий, Ю.В. Бурение нефтяных и газовых скважин: учебник для нач. проф. образования [Текст] / Вадецкий, Ю.В. // М.: Издательский центр «Академия», - 2003. - С. 352.
Куляшова, И.Н. Полиэлектролитный комплекс на основе природного и синтетического полимеров — реагент для буровых растворов [Текст] / А.Д. Бадикова, А.В. Сидельников, Е.Д. Жирнова // Проблемы сбора, подготовки и транспорта нефти и нефтепродуктов. - 2022. - № 4 (138). - С. 136–142.
Douglas, D. Introduction to Wood and Natural Fiber Composites [Текст] / Stokke, Qinglin Wu, Guangping Han // John Wiley & Sons. - 2013. P. 139
Федина, Р.А. Исследование молекулярно-массового распределения в лигносульфонатных буровых реагентах [Текст] / А.Д. Бадикова, А.Г. Мустафин, Е.А. Удалова, И.Н. Куляшова, Д.А. Дубовцев // Башкирский химический журнал. - 2019. - Т.26. - № 1. - С. 62–69.
Ринодо, М. ПАВ-полиэлектролитные комплексы на основе производных хитина [Текст] / Н. Р. Кильдеева, В. Г. Бабак // Рос. хим. ж. (Ж. Рос. хим. об-ва им. Д.И. Менделеева), -2008, т. LII, № 1.
Калимуллин, Л. И. Усовершенствование технологии получения полидиаллилдиметиламмонийхлорида [Текст] / Исламутдинова, А. А. Даминев, Р. Р. // Башкирский химический журнал. - 2014. -Том 21. - № 2. С. 79.
Robert J. Introduction to Polymers [Текст] / Young, Peter A. Lovell // CRC Press, - 2011. - Р 67
Kulyashova, I. N. Investigation of the physicochemical relationships of the production of a polyelectrolyte complex based on polydialldimethylammonium chloride and sodium lignosulfonate as an effective inhibitor of salt deposits [Teкст] / A. V. Sidel’nikov, A. D. Badikova, A. R. Safina, A. G. Mustafin // Chemistry and Technology of Fuels and Oils, - Vol. 58, - No.5, - November, - 2022. - Р. 795–801
Куляшова, И.Н. Получение полиэлектролитного комплекса с применением метода импедансометрии [Текст] / А.В. Сидельников, А.Д. Бадикова, Е.Д. Жирнова, А.А. Хусаинова, А.Г. Мустафин // Башкирский химический журнал. - 2021. - Т.28 - № 4. - С. 62–68.
Куляшова, И.Н. Модифицирование лигносульфоната натрия синтезированным олигомером на основе акриламида и лимонной кислоты [Текст] / , А.Д. Бадикова, А.Р. Сафина // Башкирский химический журнал. - 2022. - Т. 29. - № 2. - С. 48-52.
Kulyashova, I. N. Determination of the optimum conditions for synthesis of modifying additive based on acrylamide and citric acid with the aim of obtaining a lignosulfonate reagent for drilling fluids [Text] / A. R. Safina, A. D. Badikova, D. R. Kireeva, D. I. Bejan // Chemistry and Technology of Fuels and Oils. - Vol. 58. - No.5. - November, 2022. - Р. 802-808.
Kulyashova, I. N. Investigation of the physicochemical relationships of the production of a polyelectrolyte complex based on polydialldimethylammonium chloride and sodium lignosulfonate as an effective inhibitor of salt deposits [Text] / A. V. Sidel’nikov, A. D. Badikova, A. R. Safina, A. G. Mustafin // Chemistry and Technology of Fuels and Oils. - Vol. 58. - No 5. - November 2022. - Р. 795-801.
Федина, Р.А. Исследование молекулярно-массового распределения в лигносульфонатных буровых реагентах методами ВЭЖХ [Текст] / А.Д. Бадикова, А.Г. Мустафин, Е.А. Удалова, И.Н. Куляшова, Д.А. Дубовцев // Башкирский химический журнал. - 2019. - Т. 26. - № 1. - С. 62-69.
Куляшова, И.Н. Исследование влияния условий проведения процесса полимеризации на эффективность реагента для нефтегазодобычи [Текст] / Р.С. Бегалиева, Ж.Е. Джакупова, А.Д. Бадикова, А.Г. Мустафин, Р.А. Федина , А.Р. Сафина // Башкирский химический журнал. - 2020. -Т. 27. - № 3. - С. 62-67.
Сидельников, А.В. Импедансометрическое определение катионных поверхностно-активных веществ методом титрования [Текст] / Д.И. Дубровский, В.Н. Майстренко, Ф.Х. Кудашева, Максютова Э.И., Тихонова А.А. // Вестник Башкирского университета. - 2017. - № 2. - С. 373-378.
Lewis N. G. Fractionation of lignosulphonates released during the early stages of delignification [Text] / Goring D. A. J., Wong A. // Canad. J. Chem. - Vol. 61. - № 3. - 1983. – Р. 416 – 420.
Hornof V. Lignosulfonate based mixed surfactants for low interfacial tension [Text] / Neale G., Bourgeois P., Chiwetelu C.// Cellul Chem. and Technol. – Vol. 18. -№ 2. 1984. Р. 297 – 303.
Matsushita Y. Preparation and evaluation of lignosulfonates as a dispersant for gypsum paste from acid hydrolysis lignin [Text] / Yasuda S.// Bioresource Technology. –№ 96. - 2005. P. 465-470.
REFERENCES
Jama, l.J. Drilling Engineering [Text] / Azar, G. Robello Samuel // PennWell Corporation. - 2007. P. 13
Adam, T. Applied Drilling Engineering [Text] / Bourgoyne, Jr., Keith K. Millheim, Martin E. Chenevert // Society of Petroleum Engineers. -1986. – 21 0p.
Vadeckij, Yu.V. Burenie neftyanyh i gazovyh skvazhin: uchebnik dlya nach. prof. obrazovaniya [Tekst] / Vadeckij, Yu.V. // M.: Izdatelskij centr «Akademiya», - 2003. - S. 352.
Kulyashova, I.N. Polielektrolitnyj kompleks na osnove prirodnogo i sinteticheskogo polimerov — reagent dlya burovyh rastvorov [Tekst] / A.D. Badikova, A.V. Sidelnikov, E.D. Zhirnova // Problemy sbora, podgotovki i transporta nefti i nefteproduktov. - 2022. - № 4 (138). - S. 136–142.
Douglas, D. Introduction to Wood and Natural Fiber Composites [Text] / Stokke, Qinglin Wu, Guangping Han // John Wiley & Sons. - 2013. P. 139.
Fedina, R.A. Issledovanie molekulyarno-massovogo raspredeleniya v lignosulfonatnyh burovyh reagentah [Tekst] / A.D. Badikova, A.G. Mustafin, E.A. Udalova, I.N. Kulyashova, D.A. Dubovcev // Bashkirskij himicheskij zhurnal. - 2019. - T.26. - № 1. - S. 62–69.
Rinodo, M. PAV-polielektrolitnye kompleksy na osnove proizvodnyh hitina [Tekst] / N.R.
Kildeeva, V.G. Babak // Ros. him. zh. (Zh. Ros. him. ob-va im. D.I. Mendeleeva), -2008, t. LII, № 1.
Kalimullin, L. I. Usovershenstvovanie tehnologii polucheniya polidiallildimetilammonij -hlorida [Tekst] / Islamutdinova, A.A. Daminev, R.R. // Bashkirskij himicheskij zhurnal. - 2014. -Tom 21. - № 2. S. 79.Robert J. Introduction to Polymers [Text] / Young, Peter A. Lovell // CRC Press, - 2011. - Р. 67
Kulyashova, I. N. Investigation of the physicochemical relationships of the production of a polyelectrolyte complex based on polydialldimethylammonium chloride and sodium lignosulfonate as an effective inhibitor of salt deposits [Text] / A. V. Sidel’nikov, A. D. Badikova, A. R. Safina, A. G. Mustafin // Chemistry and Technology of Fuels and Oils, - Vol. 58, - No.5, - November, - 2022. - Р. 795–801
Kulyashova, I. N. Obtaining a polyelectrolyte complex using the impedance measurement method [Text] / A.V. Sidelnikov, A.D. Badikova, E.D. Zhirnova, A.A. Khusainova, A.G. Mustafin // Bashkir Chemical Journal. - 2021. - Vol.28, - No. 4. - pp. 62-68.
Kulyashova, I.N. Poluchenie polielektrolitnogo kompleksa s primeneniem metoda impedansometrii [Tekst] / A.V. Sidelnikov, A.D. Badikova, E.D. Zhirnova, A.A. Husainova, A.G. Mustafin // Bashkirskij himicheskij zhurnal. - 2021. - T.28 - № 4. - S. 62–68.
Kulyashova, I.N. Modificirovanie lignosulfonata natriya sintezirovannym oligomerom na osnove akrilamida i limonnoj kisloty [Tekst] / A.D. Badikova, A.R. Safina // Bashkirskij himicheskij zhurnal. - 2022. - T. 29. - № 2. - S. 48-52.
Kulyashova, I.N. Investigation of the physicochemical relationships of the production of a polyelectrolyte complex based on polydialldimethylammonium chloride and sodium lignosulfonate as an effective inhibitor of salt deposits [Text] / A.V. Sidel’nikov, A.D. Badikova, A.R. Safina, A.G. Mustafin // Chemistry and Technology of Fuels and Oils. - Vol. 58. – No. 5. - 2022. - Р. 795-801.
Fedina, R.A. Investigation of molecular mass distribution in lignosulfonate drilling reagents by HPLC methods [Text] / A.D. Badikova, A.G. Mustafin, E.A. Udalova, I.N. Kuleshova, D.A. Dubovtsev // Bashkir Chemical Journal. - 2019. - Vol. 26. - No. 1. - РР. 62-69.
Fedina, R.A. Issledovanie molekulyarno-massovogo raspredeleniya v lignosulfonatnyh burovyh reagentah metodami VEZhH [Tekst] / A.D. Badikova, A.G. Mustafin, E.A. Udalova, I.N. Kulyashova, D.A. Dubovcev // Bashkirskij himicheskij zhurnal. - 2019. - T. 26. - № 1. - S. 62-69.
Kulyashova, I.N. Issledovanie vliyaniya uslovij provedeniya processa polimerizacii na effektivnost reagenta dlya neftegazodobychi [Tekst] / R.S. Begalieva, Zh.E. Dzhakupova, A.D. Badikova, A.G. Mustafin, R.A. Fedina , A.R. Safina // Bashkirskij himicheskij zhurnal. - 2020. -T. 27. - № 3. - S. 62-67.
Sidelnikov, A.V. Impedansometricheskoe opredelenie kationnyh poverhnostno-aktivnyh veshestv metodom titrovaniya [Tekst] / D.I. Dubrovskij, V.N. Majstrenko,F.H. Kudasheva, Maksyutova E.I., Tihonova A.A. // Vestnik Bashkirskogo universiteta. - 2017. - № 2. - S. 373-378.
Lewis N.G. Fractionation of lignosulphonates released during the early stages of delignification [Text] / Goring D.A.J., Wong A. // Canad. J. Chem. - Vol. 61. - № 3. - 1983. – pp. 416-420.
Hornof V. Lignosulfonate based mixed surfactants for low interfacial tension [Text] / Neale G., Bourgeois P., Chiwetelu C.// Cellul Chem. and Technol. – Vol. 18. -№ 2. 1984. – Р. 297-303.
Matsushita Y. Preparation and evaluation of lignosulfonates as a dispersant for gypsum paste from acid hydrolysis lignin [Text] / Yasuda S.// Bioresource Technology. -№ 96. - 2005. pp. 465-470.
