ЖАЙЫЛЫМ ЖЕРЛЕРІН ОРМАНМЕЛИОРАТИВТІК БАҒАЛАУ ЖӘНЕ КАРТОГРАФИЯЛАУ

Авторы

  • Баян Есмагулова ЗКАТУ
  • Абилкаиров А.Е. «Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті» КеАҚ, Жәңгір хан 51, Орал қаласы, Қазақстан Республикасы https://orcid.org/0009-0008-8978-1427

DOI:

https://doi.org/10.52578/2305-9397-2024-1-2-19-26

Аннотация

Агроорман шаруашылығы жалпы қабылданған мағынада ауыл шаруашылығы жерлерін жасанды орман екпелері немесе осы мақсат үшін арнайы бөлінген табиғи көшеттер көмегімен жақсартуды білдіреді. Агроорман шаруашылығы терминінің агро+орман кешенінің бірлескен мелиоративтік әрекеттесуін анықтайтын бөлек, азырақ болса да түсіндіру бар. Аталмыш ғылым саласы агроорман шаруашылығының ғылым ретінде танылуын 1931 жылдан бастап қарастыруға болады. Осы кезеңнен бастап агро-орманшаруашылығы бойынша жұмыс көлемінің айтарлықтай ұлғаюымен қатар зерттеу жұмыстарының ауқымы мен тереңдігі кеңейді және сол бағытта жұмыстанған ғалымдар ортасы да кеңейген болатын.

Агрорман шаруашылығының маңызды қызығушылық танытатын далалық және шөлейттенген жерлері болып табылады. Осы уақытқа дейін жинақталған білім, ғылыми-өндірістік тәжірибе және техникалық мүмкіндіктер жер асты суларының деңгейі 0-3,5 м кем емес жерлерді неғұрлым толық игеру есебінен орманды алқапты 15-30%-ға дейін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Агроорманмелиоративтік іс-шараларын Жерді қашықтан зондтау материалдарын пайдалану негізінде жүзеге асыру қазіргі күннің заман талабына айналып отыр.

Қазіргі таңда БҚО-ның көптеген аудандары орманмелиоративтік іс-шараларға мұқтаж аудандар болып отыр. Өйткені, жайылым учаскелерін мардымсыз пайдалану, мал жаю учаскелерінің сапасының күрт төмендеуі себеп болып отыр.

 

Биография автора

Абилкаиров А.Е., «Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті» КеАҚ, Жәңгір хан 51, Орал қаласы, Қазақстан Республикасы

магистрант, 7М07302 – Жерге орналастыру мамандығы

Библиографические ссылки

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

Есмагулова, Б.Ж. Бүлінген және өнімділігі төмен жерлерді зерттеу тәжірибесі [Текст] / Б.Ж. Есмагулова // «Ғылым, зерттеулер, білім беру: даму үрдістері».: XXIII халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары., № 2 (71) 2023. – Б. 109-116.

Кулик, К.Н. Ландшафты Волгоградской области и их картографирование по космическим снимкам [Текст] / К.Н. Кулик, А.С. рулев // Агролесоландшафты: проблемы, свойства, управление и оценка. – Волгоград, 1995. – Вып. 1(106). – С. 41-45.

Кулик, К.Н. Агролесомелиоративное картографирование Северо-Западного Прикаспия[Текст]: автореф. дис....докт. с.х. наук: 06.03.04 / Кулик Константин Николаевич; – Волгоград, 1996. – 48с.

Есмагулова, Б.Ж. Состояние и использование малопродуктивных пастбищных земель Западно-Казахстанской области [Текст] / Б.Ж. Есмагулова, А.Е. Абилкаиров // Инновационные технологии и технические средства для АПК: материалы международной научно-практической конференции молодых ученых и специалистов: Воронеж, 9-10 ноября, 2023. – С. 382-385.

Кулик, К.Н. Агролесомелиорация в системе комплексных мероприятиятий по борьбе с деградацией, опустыниванием и засухой [Текст] / К.Н. Кулик // Научное обеспечение устойчивого развития сельскохозяйственного производства в засушливых зонах Россий: сб. Материалов науч. Сессии. Саратов, 4-6 июля 2000. – М.: изд. РАСХН, 2000. Ч.1. – С. 115-128.

Пындак, В.И. Биоинженерные решения по вознаграждению плодородия деградационных и полупустынных земель Прикаспиийского региона [Текст] / В.И. Пындак, А.Е Новиков, Ю.А. Степкина // Актуальные проблемы развития агропромышленного комплекса Прикаспийского региона: матер. межд. науч.-практ. конф., Элиста, 2013, 22-24 мая. – Элиста, – С. 140-142.

Рульев, А.С. Ландшафтно-географический подход в агролесомелиорации [Текст] / А.С. Рульев. ВНИАЛМИ. – Волгоград: Изд-во ВНИАЛМИ, 2007. – 160с.

Ташнинова, Л.Н. Антропогенное опустынивание в Калмыкии как форма отрицательной эволюции почв [Текст] / Л.Н. Ташнинова // Вестник КИСЭПИ. – 2003. – №2. – С. 49-53.

Геоинформационные технологии в агролесомелиорации [Текст] / В.Г. Юферьев, К.Н. Кулик, А.С. Рульев, К.Б. Мушаева, О.Ю. Березникова, А.В. Кошелев, З.П. Дорохина. – Волгоград: ВНИАЛМИ, 2010. – 102с.

Бекмухамедов, Н.Э. Методика оценки степени опустынивания пастбищных территорий Республики Казахстан [Текст] / Н.Э. Бекмухамедов, А. Егизбаева // Материалы 17-й Всероссийской открытой конференции «Современные проблемы дистанционного зондирования Земли из космоса». Институт космических исследований РАН. – 2019. – С. 406.

Власенко, М.В. Изменения растительного покрова под влиянием выпаса сельскохозяйственных животных на пастбищных угодьях Астраханской области [Текст] / М.В. Власенко // Фундаментальные исследования. №12 – 2011. – С. 757-759.

Воронина, В.П. Агроэкологический потенциал экосистем Северо-Западного Прикаспия в условиях меняющегося климата [Текст]: автореф. дис.насоиск. учен. степ. доктора с/х наук / Воронина Валентина Павловна; Волгоград, 2009. -49с.

Loris, T. Estimating soil degradation in montane grasslands of North-eastern Italian Alps (Italy) [Text] / T. Loris, Wu. Jianshuang, M. Roberta, P. Mauro, T. Paolo // Heliyon. – 2019. – 5 (6). – Р. 18-25.

Analysis of hydrochemical parameters of surface water sources used for watering pastures to improve the water quality [Text] / M. Onaev, S. Denizbaev, N. Umbetkaliyev, B. Yesmagulova, G. Ozhanov, T. Shadyarov // Caspian Journal of Environmental Sciences. –2023, 21(4), Рр. 875–883 https://cjes.guilan.ac.ir/article_7145_c88a2c5a8c06a4b6af53e1ef7c29380f.pdf

Дарбаева, Т.Растительный мир Западно-Казахстанской области [Текст] / Т. Дарбаева, А. Утаубаева, Т. Цыганкова. – Уральск, 2001. – С. 4-5.

Иванов В.В. Степи Западного Казахстана в связи с динамикой их покрова[Текст] / В.В. Иванов. – Уральск, 2007. – 288с.

O’Mara, F.P. The role of grasslands in food security and climate change [Text] / F.P. O’Mara // Annals of Botany. – 2012. – 110 (6). – Р. 1263–1270.

Yesmagulova,B. Zh.Determination of the degradation degree of pasture lands in the West Kazakhstan region based on monitoring using geoinformationtechnologies [Text] / B. Zh. Yesmagulova, A. Y. Assetova, Zh. B.Tassanova, A. N. Zhildikbaevna, D.K. Molzhigitova // JEE Journal of Ecological Engineering. –2023., 24(1), Рр. 179-187.https://doi.org/10.12911/22998993/155167ISSN 2299–8993, License CC-BY 4.0.

Onaev, M. K. The Zonality of Underground Water Supply Sources for Pastures in the West Kazakhstan Region [Text] / M. Onaev, S. Denizbaev, N. Umbetkaliyev, B. Yesmagulova, G. Ozhanov // Journal of Ecological Engineering. – 2022., Рр. –56-65. DOI: https://doi.org/10.12911/22998993/150612

Nasiyev, B.The impact of pasturing technology on the current state of pastures [Text] / B.Nasiyev, , A. Bekkaliyev // Annals of Agri Bio Research. –2019, 24(2), Рр. 246–254.

REFERENCES

Esmagulova, B.ZH. Bүlіngen zhәne өnіmdіlіgі tөmen zherlerdі zertteu tәzhіribesі [Tekst] / B.ZH. Esmagulova // «Ғylym, zertteuler, bіlіm beru: damu үrdіsterі».: XXIII halyқaralyқ ғylymi-praktikalyқ konferenciya materialdary., № 2 (71) 2023. – B. 109-116.

Kulik, K.N. Landshafty Volgogradskoj oblasti i ih kartografirovanie po kosmicheskim snimkam [Tekst] / K.N. Kulik, A.S. rulev // Agrolesolandshafty: problemy, svojstva, upravlenie i ocenka. – Volgograd, 1995. – Vyp. 1(106). – S. 41-45.

Kulik, K.N. Agrolesomeliorativnoe kartografirovanie Severo-Zapadnogo Prikaspiya [Tekst]: avtoref. dis....dokt. s.h. nauk: 06.03.04 / Kulik Konstantin Nikolaevich; – Volgograd, 1996. – 48 s.

Esmagulova, B.J. Sostoianie i ispölzovanie maloproduktivnyh pastbişnyh zemel Zapadno-Kazahstanskoi oblasti [Teks] / B.J. Esmagulova, A.E. Abilkairov // İnnovasionnye tehnologii i tehnicheskie sredstva dlä APK: materialy mejdunarodnoi nauchno-prakticheskoi konferensii molodyh uchenyh i spesialistov: Voronej, 9-10 noiabrä, 2023. – S. 382-385.

Kulik, K.N. Agrolesomeliorasia v sisteme kompleksnyh meropriatiati po börbe s degradasiei, opustynivaniem i zasuhoi [Teks] / K.N. Kulik // Nauchnoe obespechenie ustoichivogo razvitia selskohozäistvennogo proizvodstva v zasuşlivyh zonah Rosi: sb. Materialov nauch. Sessii. Saratov, 4-6 iulä 2000. – M. : izd. RASHN, 2000. Ch.1. – S. 115-128.

Pyndak, V.İ. Bioinjenernye reşenia po voznagrajdeniu plodorodia degradasionnyh i polupustynnyh zemel Prikaspiiskogo regiona [Teks] / V.İ. Pyndak, A.E Novikov, İu.A. Stepkina // Aktuälnye problemy razvitia agropromyşlennogo kompleksa Prikaspiskogo regiona: mater. mejd. nauch.-prakt. konf., Elista, 2013, 22-24 maia. – Elista, – S. 140-142.

Rul'ev, A.S. Landshaftno-geograficheskij podhod v agrolesomelioracii [Tekst] / A.S. Rul'ev. VNIALMI. – Volgograd: Izd-vo VNIALMI, 2007. – 160 s.

Tashninova, L.N. Antropogennoe opustynivanie v Kalmykii kak forma otricatel'noj evolyucii pochv [Tekst] / L.N. Tashninova // Vestnik KISEPI. – 2003. – №2. – S. 49-53.

Geoinformacionnye tekhnologii v agrolesomelioracii [Tekst] / V.G. YUfer'ev, K.N. Kulik, A.S. Rul'ev, K.B. Mushaeva, O.YU. Bereznikova, A.V. Koshelev, Z.P. Dorohina. – Volgograd: VNIALMI, 2010. – 102 s.

Bekmuhamedov, N.E. Metodika ocenki stepeni opustynivaniya pastbishchnyh territorij Respubliki Kazahstan [Tekst] / N.E. Bekmuhamedov, A. Egizbaeva // Materialy 17-j Vserossijskoj otkrytoj konferencii «Sovremennye problemy distancionnogo zondirovaniya Zemli iz kosmosa». Institut kosmicheskih issledovanij RAN. – 2019. – S. 406.

Vlasenko, M.V. Izmeneniya rastitel'nogo pokrova pod vliyaniem vypasa sel'skohozyajstvennyh zhivotnyh na pastbishchnyh ugod'yah Astrahanskoj oblasti [Tekst] / M.V. Vlasenko // Fundamental'nye issledovaniya. №12 – 2011. – S. 757-759.

Voronina, V.P. Agroekologicheskij potencial ekosistem Severo-Zapadnogo Prikaspiya v usloviyah menyayushchegosya klimata [Tekst]: avtoref. dis.nasoisk. uchen. step. doktora s/h nauk / Voronina Valentina Pavlovna; Volgograd, 2009. - 49s.

Loris, T. Estimating soil degradation in montane grasslands of North-eastern Italian Alps (Italy) [Text] / T. Loris, Wu. Jianshuang, M. Roberta, P. Mauro, T. Paolo // Heliyon. – 2019. – 5 (6). – Р. 18-25.

Analysis of hydrochemical parameters of surface water sources used for watering pastures to improve the water quality [Text] / M. Onaev, S. Denizbaev, N. Umbetkaliyev, B. Yesmagulova, G. Ozhanov, T. Shadyarov // Caspian Journal of Environmental Sciences. –2023, 21(4), Рр. 875–883 https://cjes.guilan.ac.ir/article_7145_c88a2c5a8c06a4b6af53e1ef7c29380f.pdf

Darbaeva, T. Rastitel'nyjmirZapadno-Kazahstanskojoblasti [Tekst] / T. Darbaeva, A. Utaubaeva, T. Cygankova. – Ural'sk, 2001. – S. 4-5.

Ivanov V.V.StepiZapadnogoKazahstana v svyazi s dinamikojihpokrova [Tekst] / V.V. Ivanov. – Ural'sk, 2007. – 288s.

O’Mara, F.P. The role of grasslands in food security and climate change [Text] / F.P. O’Mara // Annals of Botany. – 2012. – 110 (6). – R. 1263–1270.

Yesmagulova, B. Zh. Determination of the degradation degree of pasture lands in the West Kazakhstan region based on monitoring using geoinformationtechnologies [Text] / B. Zh. Yesmagulova, A. Y. Assetova, Zh. B.Tassanova, A. N. Zhildikbaevna, D.K. Molzhigitova // JEE Journal of Ecological Engineering. – 2023., 24(1), Rr. 179-187. https://doi.org/10.12911/22998993/155167 ISSN 2299–8993, License CC-BY 4.0.

Onaev, M. K. The Zonality of Underground Water Supply Sources for Pastures in the West Kazakhstan Region [Text] / M. Onaev, S. Denizbaev, N. Umbetkaliyev, B. Yesmagulova, G. Ozhanov // Journal of Ecological Engineering. – 2022., Rr. – 56-65. DOI: https://doi.org/10.12911/22998993/150612

Nasiyev, B. The impact of pasturing technology on the current state of pastures [Text] / B.Nasiyev, , A. Bekkaliyev // Annals of Agri Bio Research. – 2019, 24(2), Rr. 246–254.

Загрузки

Опубликован

2024-03-25

Как цитировать

[1]
Б. Есмагулова и Абилкаиров А.Е., «ЖАЙЫЛЫМ ЖЕРЛЕРІН ОРМАНМЕЛИОРАТИВТІК БАҒАЛАУ ЖӘНЕ КАРТОГРАФИЯЛАУ», gbj, т. 2, вып. 1(74), сс. 19–26, мар. 2024.

Выпуск

Раздел

Сельскохозяйственные Науки