ӨРТ ҚАУІПСІЗДІГІ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУДІҢ АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАНТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-2-5-237-246Ключевые слова:
өрт қауіпсіздігі, өндірістік кәсіпорындар, өндірістік нысандар, автоматты өрт сөндіру қондырғылары, өрт жүктемесі, роботтандырылған өрт сөндіру кешендері.Аннотация
Бұл мақалада қазіргі заманғы өнеркәсіптік объектілерде өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етудің
өзекті мәселелері ғылыми талданады және оларды шешудің тиімді жолдары ұсынылады. Өндірістік
кәсіпорындарда өрт қаупі әрқашан жоғары деңгейде қалады, бұл адамдардың өміріне қауіп төндіріп
қана қоймай, сонымен қатар айтарлықтай экономикалық және экологиялық шығындарға әкеледі.
Осыған байланысты мақалада алдын алу шараларын ұйымдастыруды, тәуекелдерді бағалауды және
заманауи технологияларды енгізуді қоса алғанда, өрт қауіпсіздігі жүйесін жетілдіру қажеттілігі
негізделеді. Өртті ерте анықтаудың инновациялық жүйелерінің, автоматты өрт сөндіру
қондырғыларының тиімділігіне, өрт жүктемесін төмендету жөніндегі шараларға және авариялық
жағдайларда жедел ден қоюға ерекше назар аударылады. Өрт қауіпсіздігін қамтамасыз етуге
бағытталған нормативтік-құқықтық құжаттар мен стандарттар және олардың қолданыстағы
өндірістік практикамен байланысы талданады. Сондай-ақ автоматтандырылған өрт туралы хабарлау
жүйелері, өрт сөндіру қондырғылары, ауадағы қауіпті газдарды анықтау датчиктері және жылуды
237
бақылау құрылғылары сияқты техникалық құралдардың тиімділігі мен өзектілігі қарастырылады.
Мақалада сондай-ақ қызметкерлерді өрт қауіпсіздігі ережелеріне оқыту, біліктілікті арттыру және
төтенше жағдайларда әрекет ету дағдыларын жетілдіру мәселелері көтеріледі. Мақаланың
қорытынды бөлімінде өрт қауіпсіздігін кешенді қамтамасыз ету стратегиясы және оны өндірісте
тиімді қолдану бойынша нақты ұсыныстар берілген. Бұл мақала өнеркәсіптік қауіпсіздік,
инженерлік тәуекелдерді басқару және техногендік апаттардың алдын алу мәселелерімен
айналысатын мамандар-инженерлер, қауіпсіздік қызметінің қызметкерлері және салалық
сарапшылар үшін маңызды ғылыми — практикалық материал болып табылады.
Библиографические ссылки
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің «Өрт қауіпсіздігі талаптары
және өртке қарсы қорғау жүйелері». – Алматы : ҚР ТЖМ баспасөзі, 2023. – Б. 45-52.
Сарсенов, Б.К. Өрт қауіпсіздігі жүйелерін автоматтандырудың заманауи шешімдері [Мәтін]
/ Б. К. Сарсенов // Өнеркәсіптік қауіпсіздік, 2023. – №4. – Б. 67-75.
Егоров, В.А. Специфика противопожарных автоматизированных систем [Текст] /
В.А. Егоров, П.П. Иванов. – Москва : Техносфера, 2021. – C. 112-120.
Тұрғанбаев, Е.М. Өрт сөндіру қондырғыларының жаңа буыны және олардың өнеркәсіптік
нысандарда қолданылуы [Мәтін] / Е.М. Тұрғанбаев // ТЖ қауіпсіздігі, 2023. – №6. – Б. 54-60.
Низдиминов,
А.В.
Автоматические
системы
пожаротушения
[Текст]
/
А.В. Низдиминов, Е.Ф. Исмагилов, Б.В. Буданов // Cовременные научные исследование и
инноваций, 2023. – №4. – C. 50.
Харламенко, А.С. Здания и помещения с массовым пребыванием людей [Текст] /
А.С. Харламенко // Пожаровзрывобезопасность, 2018. Т.27. – С. 66-68.
Абраменко, Н. С. Тушение пожаров на объектах с массовым пребыванием людей [Текст] /
Н.С. Абраменко, Д.И. Уряднов // Сб. трудов V Всероссийской науч.-практ. конф. для студентов и
учащейся молодежи «Прогрессивные технологии и экономика в машиностроении». – Томск : Изд
во ТПУ, 2014. – С. 583-585.
Блинов, С.Ю. Пожарная безопасность [Текст] / С.Ю. Блинов, М.М. Мирошниченко // Изд
во СПбГТИ(ТУ), 2016. – С. 280.
Тимкин, А.В. Основы пожарной безопасности [Текст] / А.В. Тимкин. – Москва : Директ
Медиа, 2015. – С. 267.
Соломин, В.П. Пожарная безопасность [Текст] / В.П. Соломин, Л.А. Михайлов. – Москва :
ИЦ Академия, 2018. – С. 224.
Соленов, А.П. Пожарная опасность зданий повышенной этажности [Текст] /
А.П. Соленов //«Вестник науки», 2024. – №2(71). Т. 3. – С. 629-635.
Баймукашев, Ж.А. Организация спасательных работ при пожарах [Текст] /
Ж.А. Баймукашев, Ж.К. Кубашева. – Уральск : «Путь в науку-2023», 2023. Т.2. – С. 344-348.
Бегімбетова, А.С Тіршілік қауіпсіздігіндегі тәуекелдерді басқару [Мәтін] /
А.С. Бегімбетова, М. Қ. Дюсебаев. – Алматы : АЭжБУ, 2018. – Б. 35.
Брусенцов, С.Г. Роль охраны труда на производстве [Текст] / Брусенцов С.Г. // Концепт,
– №12. – C. 6.
Шубин, Р.А. Надежность технических систем и техногенный риск [Текст] /
Р.А. Шубин. – Тамбов : Изд-во Тамб. гос. техн. ун-та, 2014. – С. 80.
Кашинцева, Л.А. Производственная безопасность и профессиональный риск [Текст] / Л.А.
Кашинцева // Безопасность труда, 2015. – С. 433.
Ефремова, О.С. Опасные и вредные производственные факторы и средства защиты
работающих от них [Текст] / О.С. Ефремова // Альфа Пресс, 2015. – №2. – C. 290-296.
Беляков, Г.И. Пожарная безопасность, безопасность в чрезвычайных ситуациях и оказание
первой помощи [Текст] / Г.И. Беляков. – 5-е изд., перераб. и доп. – Москва : Издательство Юрайт,
– С. 529.
Әбдімұратов, Ж.С. Еңбекті қорғау және өмір қауіпсіздігі негіздері [Мәтін] /
Ж.С. Әбдімұратов, Т.Е. Хакімжанов, М.Қ. Дюсебаев. – Алматы : АЭжБУ, 2017. – Б. 42.
Кукин, П.П. Безопасность жизнедеятельности. Безопасность технологических процессов и
производств [Текст] / П.П. Кукин. – Москва : Высшая школа, 2014. – С. 319.
REFERENCES
«Fire safety requirements and fire protection systems» of the Ministry of Emergency Situations of
the Republic of Kazakhstan. – Almaty: Press of the Ministry of Emergency Situations of the Republic of
Kazakhstan, 2023. – B. 45-52.
Sarsenov, B.K. Modern solutions for automation of fire safety systems [Text] / B.K. Sarsenov //
Industrial safety, 2023. – No. 4. – B. 67-75.
Egorov, V.A. Specifics of fire-fighting automated systems [Text] / V.A. Egorov, P.P. Ivanov. –
Moscow: Technosphere, 2021. – S. 112-120.
Turganbayev, E.M. New generation of fire extinguishing installations and their use at industrial
facilities [Text] / E.M. Turganbayev // Emergency safety, 2023. – No. 6. – B. 54-60.
Nizdiminov, A.V. Automatic extinguishing systems [Text] / A.V. Nizdiminov,
E.F. Ismagilov, B.V. Budanov // Contemporary scientific research and innovation, 2023. – №4. –
S. 50.
Kharlamenko, A.S. Buildings and premises with mass occupancy of people [Text] /
A.S. Kharlamenko // Pozharovzryvobezopasnost, 2018. Vol. 27. - S. 66-68.
Abramenko, N.S. Quenching of fires in objects with mass stay of people [Text] /
N.S. Abramenko, D. I. Uryadnov // Sat. trudov V Vserossiyskoy nauch.-prakt. conf. "Progressive
technologies and economics in mechanical engineering" for students and young people. - Tomsk: Izd-vo
TPU, 2014. - S. 583-585.
Blinov, S.Yu. Fire safety [Text] / S.Yu. Blinov, M.M. Miroshnichenko // Izd-vo SPbGTI(TU),
– 280 b.
Timkin, A.V. Basic fire safety [Text] / A.V. Timkin. - Moscow: Direct-Media, 2015. - 267 b.
Solomin, V.P. Fire safety [Text] / V.P. Solomin, L.A. Mikhailov. - Moscow: IT Academy, 2018. - 224 s.
Solenov, A.P. Fire hazard in high-rise buildings [Text] / A.P. Solenov //"Bulletin of Science",
– No. 2(71). T. 3. – B. 629-635.
Baymukashev, Zh.A. Organization of rescue operations during fires [Text] /
Zh.A. Baymukashev, Zh.K. Kubasheva. – Uralsk: "Path to Science-2023", 2023. T.2. – B. 344-348.
Begimbetova, A.S. Risk management in life safety [Text] / A.S. Begimbetova,
M.K. Dyusebayev. – Almaty: AEzhBU, 2018. – 35 b.
Brusentsov, S.G. The role of occupational safety in production [Text] / Brusentsov S.G. //
Concept, 2015. – No. 12. - S. 6.
Shubin, R.A. Reliability of technical systems and technogenic risk [Text] / R.A. Shubin. -
Tambov: Izd-vo Tamb. Mr. tech. university, 2014. - 80 s.
Kashintseva, L.A. Production safety and professional risk [Text] / L.A. Kashintseva //
Bezopasnost truda, 2015. – 433 s.
Efremova, O.S. Dangerous and harmful production factors and means of protecting workers from
them [Text] / O.S. Efremova // Alfa Press, 2015. – No. 2. - S. 290-296.
Belyakov, G.I. Fire safety, safety in emergency situations and first aid [Text] /
G.I. Belyakov. – 5th ed., revised and supplemented – Moscow: Publishing House Yurayt, 2024. –
b.
Abdimuratov, Zh.S. Fundamentals of occupational health and safety [Text] /
Zh.S. Abdimuratov, T.E. Khakimzhanov, M.K. Dyusebaev. – Almaty: AEzhBU, 2017. – 42 b.
Kukin, P.P. Safety of life. Safety of technological processes and productions [Text] /
P.P. Kukin. – Moscow: Higher School, 2014. – 319 b.
