ИТ АСҚАЗАНЫНЫҢ ЖАРАЛЫ АУРУЫНДАҒЫ ВЕТЕРИНАРИЯЛЫҚ ШАРАЛАР
ИТ АСҚАЗАНЫНЫҢ ЖАРАЛЫ АУРУЫНДАҒЫ ВЕТЕРИНАРИЯЛЫҚ ШАРАЛАР
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-2-2-22-35%20Ключевые слова:
ит, гастропротектор, асқазан сөлі, протондық сорғы ингибиторы, эндоскопия, биохимия, ультрадыбыстық тексеру.Аннотация
Мақалада Семей қаласының Шәкәрім атындағы университеті КеАҚ «Ветеринария
кафедрасы» клиникалық корпусында орналасқан «Aesculap» және Семей қаласының Шығыс
кентінде орналасқан «Доктор-Вет» ветеринариялық клиникалық жағдайында емдеуге әкелінген
негізінен қалалық және ауылдық иттердің ас қорыту жүйесін емдеудегі ветеринариялық іс
шаралардың ізденістік ғылыми зерттеу нәтижелері мәлімделеді. Осыған орай ет қоректі
жануарлардың жалпы ас қорыту жүйесі аурулары мен олардың әртүрлі сипаттағы нозологиялық
жағдайларына қатысты негізінен ит асқазанының жаралы ауруын емдеу барысындағы өз
мүмкіндігімізде жеткен нәтижелердің алғы шарттарымен ұсыныстық пікірлер ғылыми
әдебеиеттердің мағлұматтары мен өз тәжірибемізді ұштастыра отырып сипаттама беру көзделген.
Ит асқазаны жарасындағы патогенездік үрдістерге қатысты биохимиялық-физиологиялық
көрсеткіштердің туындауына лайықты терапевтикалық негіздемелер әдебиеттер мағлұматы
негізінде сипатталынып дербес зерттеулер нәтижесінде тұжырымдалып отыр. Осыған орай
этиопатогенетикалық
факторға
негізделген
терапевтикалық
тиімділік
көрсеткіштері
фармакодинамикалық тұрғыдан зерттеу нәтижелеріне негізделіп беріліп отыр. Зерттеу
нәтижелерінің мағыналық мазмұнында оқу үрдісінде ас қорыту жолдары ауруларының
клиникалық симптомдарындағы локамативтік көріністер арқылы ауруды дәйектей отырып,
нозологиялық негіздеме беруге болатындығымен асқазан жарасының қалыпты жағдайға келу
қабілетіне қолайлы жағдай жасау арқылы терапевтикалық нәтижеге жетуге болатындығына
студенттердің көзін жеткізе білдік. Сонымен қатар ауруға балау қоюдағы диагностикалық
қағидалардың негізінде клиникалық және биохимиялық зерттеулердегі көрсеткіштердің жануар
ауруының нозологиялық сипатына қатысты маңыздылықтарына негіздеме берілген. Жалпы негізгі
клиникалық мағлұмат жануардың клиникалық физиологиялық симптомдық көрсеткіштеріне
лайықты және соған қатысты дәйектемелер негізде тұжырымдау жүргізілген.
Библиографические ссылки
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Иттердің асқазан жарасы: белгілері, емдеу және диета [Электрон. ресурс] - berloga.vet ›
articles/yazva-zheludka-u-sobaki/(Қаралған мерзімі 28.06.2024)
Кузнецов, В. И. Ягников, С. А. Иттердегі жіті гастроэнтерит кезіндегі қанның
клиникалық-биохимиялық параметрлері//КрасГАУ хабаршысы. Сэр. Вет. - 2020. - № 7 - С. 134.
Stanton, M. E., Bright, R. M. Gastroduodenal ulceration in dogs: retrospective study of 43 cases
and literature review //Journal of Veterinary Internal Medicine. – 1989. – Т. 3. – №. 4. – СS 238-244.
Alabbody, H. H. The control and preventative measures for the health problems of pets //J. Anim.
Health Prod. – 2024. – Т. 12. – №. s1. – S. 139-144.
Щербаков, Г.Г. Яшин, А.В. Курдейко, А.П.. Жануарлардың ішкі аурулары: Оқулық - Спб.:
Лань, 2014. -С.551-555
Kollannur, J. D., Jameel, A. J., Choudhary S. Gastrointestinal disorders of dogs and cats
//Introduction to Diseases, Diagnosis, and Management of Dogs and Cats. – Academic Press, 2024. – С.
-287.
Леонтьева, Н.Ю. Жылқылардың гастрофилезін емдеу және алдын алудағы заманауи
препараттардың тиімділігі//Н.Ю. Леонтьева. - Мәтін: тікелей//Жас ғалым. — 2024. — № 23 (522).
C. 123-124
Verma, S. Comprehensive Knowledge of Non-infectious Diseases of Livestock Including Pets,
Birds, and Wildlife //Core Competencies of a Veterinary Graduate. – Singapore : Springer Nature
Singapore, 2024. – S. 67-76.
Suthamnatpong, N. Medication-induced esophageal injury in cats and dogs: A comprehensive
review //The Thai Journal of Veterinary Medicine. – 2024. – Т. 54. – №. 4. – S. 1-15.
Монтихо-Барриос, Э., Селестино-Перес, О. У., Морелия-Мандухано, Л. Мексикада
асқазан бұзылулары бар қыздың Helicobacter bizzozeronii инфекциясы: жағдайдың сипаттамасы //
Педиатрия. – 2023. – Т. 23, № 1. – S. 364. – Режим доступа: [Электронный ресурс]. – (қаралған
мерзімі 27.06.2024).
Ашаолу, Дж, О., Цай, Ю.-Ж., Лю, Ц.-Ц., Джи, Д.-Д. Үй және қаңғыбас иттерде
Helicobacter түрлерінің таралуы, әртүрлілігі және қоғамдық денсаулыққа әсері // Бірегей
денсаулық. – 2022. – Т. – 100430. – Режим доступа: [Электронный ресурс]. – (Қаралған мерзімі
2024).
Толберт, К.,Стаббс, Е. Рациональное применение гастропротекторов у кошек: подход,
основанный на фактических данных Журнал медицины и хирургии кошек [Электрон. ресурс] -
(Қаралған мерзімі 06.2024).
Sabetti, M. C., Cola, V., Foglia, A. Endoscopic and surgical treatment of non-neoplastic
proximal duodenal ulceration in dogs, and anatomical study of proximal duodenal vascularisation // JSAP
(Journal of Small Animal Practice). – 2023. – 13 қарашада жарияланған. – Қолжетімділік режимі:
[Электрондық ресурс]. – URL: https://doi.org/10.1111/jsap.13680. – Қаралған күні: 24.08.2024.
Асқазанның шырышты қабатын қорғау [Электрон. ресурс] - helpiks.org › 2-75191.html
(Қаралған мерзімі 06.2024).
Mullen, K. M. Use of real‐time near‐infrared fluorescence to assess gastric viability in dogs with
gastric dilatation volvulus: A case‐control study //Veterinary Surgery. – 2024. – Т. 53. – №. 4. –
S. 684-694.
Gil-Vicente, L. Prospective randomized controlled clinical trial of the long-term effects of
omeprazole on healthy dogs //Animals. – 2024. – Т. 14. – №. 8. – S. 1168.
Монтихо-Барриос, Э., Селестино-Перес, О. У., Морелия-Мандухано, Л., Уайт, С., Ромо
Гонсалес, К. Мексикада асқазан бұзылулары бар қыздың Helicobacter bizzozeronii инфекциясы:
жағдайдың сипаттамасы // Педиатрия. – 2023. – Т. 23, № 1. – С. 364. – Режим доступа:
[Электронный ресурс]. – (қаралған мерзімі 27.06.2024).
Muñoz-Prieto, A. Towards the Identification of New Biomarkers in Saliva and Serum for
Treatment Monitoring of Equine Gastric Ulcer Syndrome: A Liquid Proteomic Approach //Animals. –
– Т. 14. – №. 21. – S. 3105.
Цыганский, Р. А. Иттер мен мысықтардың асқазаны мен ішектерінің ультрадыбыстық
ерекшеліктері : 06.02.01 – жануарлар ауруларының диагностикасы және терапиясы, жануарлардың
патологиясы, онкологиясы және морфологиясы. – [Электрондық ресурс]. – Қолжетімділік режимі:
› content.
Dolan, C., Santo‐Domingo, N. E. Retrospective evaluation of the incidence and outcome of
neutropenia in dogs with acute hemorrhagic diarrhea syndrome (2017–2022): 54 cases //Journal of
Veterinary Emergency and Critical Care. – 2025. – Т. 35. – №. 1. –S. 52-57.
REFERENCES
Itterdіn askazan zharasy: belgіlerі, emdeu zhane dieta [Elektron. resurs] - berloga.vet ›
articles/yazva-zheludka-u-sobaki/(Кaralgan merzіmі 28.06.2024)
Kuznecov, V. I. Yagnikov, S. A. Itterdegі zhіtі gastroenterit kezіndegі kannyn klinikalyk
biohimiyalyk parametrlerі//KrasGAU habarshysy. Ser. Vet. - 2020. - № 7 - S. 134.
Stanton, M. E., Bright R. M. Gastroduodenal ulceration in dogs: retrospective study of 43 cases
and literature review //Journal of Veterinary Internal Medicine. – 1989. – T. 3. – №. 4. –
S 238-244.
Alabbody, H. H. The control and preventative measures for the health problems of pets //
J. Anim. Health Prod. – 2024. – T. 12. – №. 1. – S. 139-144.
Shcherbakov G.G. Yashin A.V. Kurdejko A.P. Zhanuarlardyң іshkі aurulary: Oқulyқ - Spb.:
Lan', 2014. -S.551-555
Kollannur, J. D., Jameel, A. J., Choudhary, S. Gastrointestinal disorders of dogs and cats
//Introduction to Diseases, Diagnosis, and Management of Dogs and Cats. – Academic Press, 2024. –
S. 271-287.
Leont'eva, N.Yu. Zhylқylardyң gastrofilezіn emdeu zhәne aldyn aludaғy zamanaui
preparattardyң tiіmdіlіgі//N.Yu. Leont'eva. - Mәtіn: tіkelej//Zhas ғalym. — 2024. — № 23 (522). -
S. 123-124
Verma, S. Comprehensive Knowledge of Non-infectious Diseases of Livestock Including Pets,
Birds, and Wildlife //Core Competencies of a Veterinary Graduate. – Singapore: Springer Nature
Singapore, 2024. – S. 67-76.
Suthamnatpong, N. Medication-induced esophageal injury in cats and dogs: A comprehensive
review //The Thai Journal of Veterinary Medicine. – 2024. – T. 54. – №. 4. – S. 1-15.
Montiho-Barrios, E., Selestino-Peres, O. U., Moreliya-Manduhano, L. Meksikada askazan
byzylulary bar kyzdyn Helicobacter bizzozeronii infekciyasy: zhagdajdyn sipattamasy // Pediatriya. –
– T. 23, № 1. – S. 364. – Rezhim dostupa: [Elektronnyj resurs]. – (Кaralgan merzіmі 27.06.2024).
Ashaolu, Dzh, O., Caj, Yu. -Zh., Lyu, C.-C., Dzhi, D.-D. Үj zhane kangybas itterde
Helicobacter tүrlerіnіn taraluy, artүrlіlіgі zhane kogamdyk densaulykka aserі // Bіregej densaulyқ. –
– T. – 100430. – Rezhim dostupa: [Elektronnyj resurs]. – (Karalgan merzіmі 06.2024).
Tolbert, K., Stabbs, E. Racional'noe primenenie gastroprotektorov u koshek: podhod,
osnovannyj na fakticheskih dannyh Zhurnal mediciny i hirurgii koshek [Elektron. resurs] - (Кaralgan
merzіmі 06.2024).
Sabetti, M. C., Cola, V., Foglia, A. Endoscopic and surgical treatment of non-neoplastic
proximal duodenal ulceration in dogs, and anatomical study of proximal duodenal vascularisation // JSAP
(Journal of Small Animal Practice). – 2023. – 13 karashada zhariyalangan. – Kolzhetіmdіlіk rezhimі:
[Elektrondyk resurs]. – URL: https://doi.org/10.1111/jsap.13680. – Karalgan kүnі: 24.08.2024.
Askazannyn shyryshty kabatyn қorgau [Elektron. resurs] - helpiks.org › 2-75191.html (Кaralgan
merzіmі 06.2024).
Mullen, K. M. Use of real‐time near‐infrared fluorescence to assess gastric viability in dogs with
gastric dilatation volvulus: A case‐control study //Veterinary Surgery. – 2024. – T. 53. – №. 4. – S. 684
Gil-Vicente, L. Prospective randomized controlled clinical trial of the long-term effects of
omeprazole on healthy dogs //Animals. – 2024. – T. 14. – №. 8. – S. 1168.
Montiho-Barrios, E., Selestino-Peres, O. U., Moreliya-Manduhano, L., Uajt, S., Romo
Gonsales, K. Meksikada askazan byzylulary bar қyzdyn Helicobacter bizzozeronii infekciyasy:
zhagdajdyn sipattamasy // Pediatriya. – 2023. – T. 23, № 1. – S. 364. – Rezhim dostupa: [Elektronnyj
resurs]. – (Кaralgan merzіmі 27.06.2024).
Muñoz-Prieto, A. Towards the Identification of New Biomarkers in Saliva and Serum for
Treatment Monitoring of Equine Gastric Ulcer Syndrome: A Liquid Proteomic Approach //Animals. –
– T. 14. – №. 21. – S. 3105.
Cyganskij, R. A. Itter men mysyktardyn askazany men іshekterіnіn ul'tradybystyk
erekshelіkterі: 06.02.01 – zhanuarlar aurularynyn diagnostikasy zhane terapiyasy, zhanuarlardyn
patologiyasy, onkologiyasy zhane morfologiyasy. – [Elektrondyқ resurs]. – Қolzhetіmdіlіk rezhimі:
https://www.dissercat.com › content.
Dolan, C., Santo‐Domingo, N. E. Retrospective evaluation of the incidence and outcome of
neutropenia in dogs with acute hemorrhagic diarrhea syndrome (2017–2022): 54 cases //Journal of
Veterinary Emergency and Critical Care. – 2025. – T. 35. – №. 1. –S. 52-57.
