ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЭНТЕРОПАТОГЕНДІ БАКТЕРИЯЛАРДЫҢ БОЛУЫНА ЕТ ЖӘНЕ ЕТ ӨНІМДЕРІНІҢ МИКРОБИОЛОГИЯЛЫҚ МОНИТОРИНГІ
ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫНДА ЭНТЕРОПАТОГЕНДІ БАКТЕРИЯЛАРДЫҢ БОЛУЫНА ЕТ ЖӘНЕ ЕТ ӨНІМДЕРІНІҢ МИКРОБИОЛОГИЯЛЫҚ МОНИТОРИНГІ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-2-2-217-226%20Ключевые слова:
ет; ет өнімдері; энтеропатогенді бактериялар; азық-түлік қауіпсіздігі; S. enterica; E. coli; S. aureus.Аннотация
Қостанай облысында ет пен ет өнімдерінің микробиологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету
халық денсаулығын сақтаудың өзекті мәселелерінің бірі болып табылады. Бұл өңірде мал
шаруашылығы мен ет өнімдерін өңдеу – экономиканың маңызды салаларының қатарында. Алайда,
ет өнімдерінің энтеропатогенді микроорганизмдермен – Escherichia coli, Staphylococcus aureus,
Salmonella enterica – ластануы тағамдық токсикоинфекциялар қаупін арттырады.
Зерттеу мақсаты – Қостанай облысының сауда желілерінде сатылатын ет және ет
өнімдерінің энтеропатогенді бактериялармен ластану деңгейін анықтау үшін микробиологиялық
мониторинг жүргізу. Зерттеу барысында бактериологиялық және биохимиялық әдістер
қолданылып, сауда нүктелерінен алынған 279 сынамадан 84 бактериалды изолят бөлініп алынды.
Олардың ішінде E. coli – 59 (70,2%), S. aureus – 22 (26,2%) және
S. enterica – 3 (3,6%) үлгіде анықталды. Ең көп бактериалды ластану құс етінде (40,5%) және
мұздатылған жартылай фабрикаттарда (28,6%) байқалды.
Аталған нәтижелер өнім өндіру мен сақтау процестерінде санитарлық-гигиеналық
талаптардың жеткіліксіз сақталуын көрсетеді. Энтеропатогенді бактериялардың болуы қоғамдық
денсаулыққа қауіп төндіріп, әсіресе әлсіз топтар үшін (балалар, қарттар, иммунитеті төмен
адамдар) аса қауіпті. Осыған байланысты, өңірде тұрақты микробиологиялық мониторингті енгізу
және ет өнімдерінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін тиімді шараларды қолдану өзекті болып
табылады.
Библиографические ссылки
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
availability
Smith, N.W., Fletcher, A.J., Hill J.P., McNabb, W.C. Modeling the contribution of meat to global
nutrient
//
Frontiers
https://doi.org/10.3389/fnut.2022.766796
.
in
Nutrition. – 2022. – Vol. 9. – DOI:
.
Tyasningsih, W., Ramandinianto, S.C., Ansharieta, R. Prevalence and antibiotic resistance of
Staphylococcus aureus and Escherichia coli isolated from raw milk in East Java, Indonesia // Veterinary
World. – 2022. – Vol. 15, No. 8. – P. 2021–2028. – DOI: https://doi.org/10.14202/vetworld.2022.2021
Wang, S.K., Fu, L.M., Chen, G.W. Multisite survey of bacterial contamination in ready-to-eat
meat products throughout the cooking and selling processes in urban supermarkets in Nanjing, China //
Food Science & Nutrition. – 2020. – Vol. 8, No. 5. – P. 2427–2435. – DOI:
https://doi.org/10.1002/fsn3.1532
.
Ali, S., Alsayeqh, A.F. Review of major meat-borne zoonotic bacterial pathogens // Frontiers in
Public Health. – 2022. – Vol. 10. – DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.1045599
.
Bhardwaj, D.K., Taneja, N.K., Shivaprasad, D.P. Phenotypic and genotypic characterization of
antimicrobial-resistant E. coli from Indian dairy and meat products // International Journal of Food
Microbiology. – 2021. – Vol. 336. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2020.108899
.
Telli, E. Pathogenic Escherichia coli and Salmonella spp. in chicken carcass rinses: Isolation and
genotyping by ERIC-PCR // Pakistan Veterinary Journal. – 2022. – Vol. 42. – P. 493–498. – DOI:
https://doi.org/10.29261/pakvetj/2022.049
.
Agency for Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan. Bureau of National
Statistics. Statistical information [Electronic resource]. – Available at: https://stat.gov.kz/
. – Access date:
03.2025.
Adzitey, F., Yussif, S., Ayamga, R. Antimicrobial susceptibility and molecular characterization
of E. coli from milk and related samples // Microorganisms. – 2022. – Vol. 10, No. 7. – Article 1335. –
DOI: https://doi.org/10.3390/microorganisms10071335
.
Díaz-Jiménez, D., García-Meniño, I., Fernández, J. Consumer exposure to multidrug-resistant
Enterobacteriaceae in chicken and turkey meat // International Journal of Food Microbiology. – 2020. –
Vol. 331. – Article 108750. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2020.108750
.
Parvin, M.S., Talukder, S., Ali, M.Y. Antimicrobial resistance patterns of E. coli isolated from
frozen chicken meat in Bangladesh // Pathogens. – 2020. – Vol. 9, No. 6. – Article 420. – DOI:
https://doi.org/10.3390/pathogens9060420
.
Klaharn, K., Pichpol, D., Meeyam, T. Bacterial contamination of chicken meat in
slaughterhouses and associated risk factors: A nationwide study in Thailand // PLOS ONE. – 2022. – Vol.
, No. 6: e0269416. – DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0269416
.
ҚР СТ 31904-2012. Азық-түлік өнімдері. Микробиологиялық сынақтар үшін үлгілерді алу
әдістері. – М.: Стандартинформ, 2012. – 48 б.
ҚР СТ 31659-2012. Азық-түлік өнімдері. Salmonella тұқымдас бактерияларды анықтау
әдісі. – М.: Стандартинформ, 2014. – 42 б.
ҚР СТ 31747-2012. Азық-түлік өнімдері. Ішек таяқшасы тобына жататын бактерияларды
анықтау және мөлшерін есептеу әдістері. – М.: Стандартинформ, 2012. – 15 б.
ҚР СТ 31746-2012. Азық-түлік өнімдері. Коагулаза-позитивті стафилококктар мен
Staphylococcus aureus анықтау және санын есептеу әдістері. – М.: Стандартинформ, 2013. –
б.
Papadopoulos, P., Papadopoulos, T., Angelidis, A.S. Prevalence of Staphylococcus aureus and
MRSA along the dairy production chain in north-western Greece // Food Microbiology. – 2017. – Vol.
– P. 43–50. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.fm.2017.07.016
.
Tibebu, L., Belete, Y., Tigabu, E., Tsegaye, W. Prevalence of S. aureus and MRSA at the
animal-human interface in dairy farms in Bishoftu, Ethiopia // Veterinary Medicine: Research and
Reports. – 2021. – Vol. 12. – P. 241–251. – DOI: https://doi.org/10.2147/VMRR.S331968
.
Бармак, С., Султанқұлова, Г., Жолдыбаева, Е. Азық-түлік өнімдерінен Salmonella enterica
бактериясын анықтау // Ғылым және білім. – 2023. – №1(3(72)). – Б. 246–255. – DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2023-3-1-246-255
.
Мендыбаева, А., Әбілова, З., Бұлашев, А., Рыщанова, Р. Солтүстік Қазақстандағы құс
өнімдерінен бөлініп алынған Salmonella enterica штаммдарының таралуы және бактерияға қарсы
препараттарға төзімділігі // Veterinary World. – 2023. – Т. 16, № 3. – Б. 657–667. – DOI:
https://doi.org/10.14202/vetworld.2023.657-667
.
Чужебаева, Г.Д., Киселев, А.П., Байменов, Б.М., Ошақбаева, Н.М., Киселев, И.П.
Қостанай облысындағы жануарлардан алынған өнімдердегі токсигенді стафилококк штаммдары
мен олардың антибиотикке төзімділігі бойынша мониторинг // Столыпинский вестник. – 2024. – №
(6).
REFERENCES
availability
Smith, N.W., Fletcher, A.J., Hill J.P., McNabb, W.C. Modeling the contribution of meat to global
nutrient
//
Frontiers
https://doi.org/10.3389/fnut.2022.766796
.
in
Nutrition. – 2022. – Vol. 9. – DOI:
.
Tyasningsih, W., Ramandinianto, S.C., Ansharieta, R. Prevalence and antibiotic resistance of
Staphylococcus aureus and Escherichia coli isolated from raw milk in East Java, Indonesia // Veterinary
World. – 2022. – Vol. 15, No. 8. – P. 2021–2028. – DOI: https://doi.org/10.14202/vetworld.2022.2021
Wang, S.K., Fu, L.M., Chen, G.W. Multisite survey of bacterial contamination in ready-to-eat
meat products throughout the cooking and selling processes in urban supermarkets in Nanjing, China //
Food Science & Nutrition. – 2020. – Vol. 8, No. 5. – P. 2427–2435. – DOI:
https://doi.org/10.1002/fsn3.1532
.
Ali, S., Alsayeqh, A.F. Review of major meat-borne zoonotic bacterial pathogens // Frontiers in
Public Health. – 2022. – Vol. 10. – DOI: https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.1045599
.
Bhardwaj, D.K., Taneja, N.K., Shivaprasad, D.P. Phenotypic and genotypic characterization of
antimicrobial-resistant E. coli from Indian dairy and meat products // International Journal of Food
Microbiology. – 2021. – Vol. 336. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2020.108899
.
Telli, E. Pathogenic Escherichia coli and Salmonella spp. in chicken carcass rinses: Isolation and
genotyping by ERIC-PCR // Pakistan Veterinary Journal. – 2022. – Vol. 42. – P. 493–498. – DOI:
https://doi.org/10.29261/pakvetj/2022.049
.
Agency for Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan. Bureau of National
Statistics. Statistical information [Electronic resource]. – Available at: https://stat.gov.kz/
. – Access date:
03.2025.
Adzitey, F., Yussif, S., Ayamga, R. Antimicrobial susceptibility and molecular characterization
of E. coli from milk and related samples // Microorganisms. – 2022. – Vol. 10, No. 7. – Article 1335. –
DOI: https://doi.org/10.3390/microorganisms10071335
.
Díaz-Jiménez, D., García-Meniño, I., Fernández, J. Consumer exposure to multidrug-resistant
Enterobacteriaceae in chicken and turkey meat // International Journal of Food Microbiology. – 2020. –
Vol. 331. – Article 108750. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2020.108750
.
Parvin, M.S., Talukder, S., Ali, M.Y. Antimicrobial resistance patterns of E. coli isolated from
frozen chicken meat in Bangladesh // Pathogens. – 2020. – Vol. 9, No. 6. – Article 420. – DOI:
https://doi.org/10.3390/pathogens9060420
.
Klaharn, K., Pichpol, D., Meeyam, T. Bacterial contamination of chicken meat in
slaughterhouses and associated risk factors: A nationwide study in Thailand // PLOS ONE. – 2022. – Vol.
, No. 6: e0269416. – DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0269416
.
GOST 31904-2012. Food products. Methods for sampling for microbiological testing. –
Moscow: Standartinform, 2012. – 48 p.
GOST 31659-2012. Food products. Method for detection of Salmonella bacteria. – Moscow:
Standartinform, 2014. – 42 p.
GOST 31747-2012. Food products. Methods for detection and enumeration of coliform bacteria. – Moscow: Standartinform, 2012. – 15 p.
GOST 31746-2012. Food products. Methods for detection and enumeration of coagulase
positive staphylococci and Staphylococcus aureus. – Moscow: Standartinform, 2013. – 22 p.
Papadopoulos, P., Papadopoulos, T., Angelidis, A.S. Prevalence of Staphylococcus aureus and
MRSA along the dairy production chain in north-western Greece // Food Microbiology. – 2017. – Vol.
– P. 43–50. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.fm.2017.07.016
.
Tibebu, L., Belete, Y., Tigabu, E., Tsegaye, W. Prevalence of S. aureus and MRSA at the
animal-human interface in dairy farms in Bishoftu, Ethiopia // Veterinary Medicine: Research and
Reports. – 2021. – Vol. 12. – P. 241–251. – DOI: https://doi.org/10.2147/VMRR.S331968
.
Barmak, S., Sultankulova, G., Zholdybaeva, E. Detection of Salmonella enterica in food
products // Gylim zhane bilim (Science and Education). – 2023. – No. 1(3(72)). – В. 246–255. – DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2023-3-1-246-255
.
Mendybayeva, A., Abilova, Z., Bulashev, A., Ryshchanova, R. Spread and antimicrobial
resistance of Salmonella enterica strains isolated from poultry products in Northern Kazakhstan //
Veterinary
World. – 2023. – Vol. 16, No. 3. – P. 657–667. – DOI:
https://doi.org/10.14202/vetworld.2023.657-667
.
Chuzhebaeva, G.D., Kiselev, A.P., Baymenov, B.M., Oshakbayeva,, N.M., Kiselev I.P.
Monitoring of toxigenic Staphylococcus strains and their antibiotic resistance in animal-derived products
in Kostanay region // Stolypin Bulletin. – 2024. – No. 9(6).
