МАЛ ҚОРА МИКРОКЛИМАТ ПАРАМЕТРЛЕРІНІҢ МАСТИТ АУРУЫНЫҢ ТАРАЛУЫНА ТИГІЗЕТІН ӘСЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-3-1-337-349%20Ключевые слова:
микроклимат, оптимизация, шаруашылық, сүт безінің қабынуы, мастит, диагностика, сүттің сапасыАннотация
Мал шаруашылығы қора-жайдың микроклимат параметрлерінің нормадан ауытқуы, шаруашлыққа көптеген шығындарды алып келеді. Яғни, қора-жайлардың қызмет ету мерзімін қысқартуға, сауын сиырлардың тәуліктік сүт көлемін азайтып, сүттің сапасының төмендеуіне және де жануарлардың иммундық жүйесіне кері әсерін тигізіп, әртүрлі ауруларға шалдығуын арттырып, сонымен қатар, олардың жарамдылық мерзімін қысқартып, желін безінің қабынуын күшейтіп, сауын сиырлар арасында мастит ауруының таралуына септігін тигізеді.
Қолайсыз микроклимат параметрлерінің сауын сиырлар арасында мастит ауруының таралуына әсерін зерттеу жұмыстары, Алматы облысында орналасқан ЖШС Амиран Агро, ШҚ Айдарбаев Е.С. шаруашылықтары және Шығыс Қазақстан облысында орналасқан ЖШС ОХМК (Опытное хозяйство масличных культур), ШҚ Кайрат шаруашылықтарында іске асырылды.
Шаруашылықтағы қоралардың микроклимат параметрлерін анықтау нәтижесінде, ауа температурасы шаруашылықтарда 27,4-34,6 °С аралығында ауытқып, жазғы кезеңдегі шекті жіберілу коэффициентінен (24 °С) жоғары екенін көрсетті. Ауаның салыстырмалы ылғалдылығы төменгі шекті мөлшерден (40 %) Алматы облысы шаруашылықтарында 35,6 : 33,4 % құрап төмен екенін көрсетсе, Шығыс Қазақстан облысы шаруашылықтарында 48,2 :
45,6 % құрап, сәл ғана жоғары екенін көрсетіп отыр. Ауа қозғалысы жылдамдығы бойынша барлық шаруашылықтарда 0,22 – 0,38 м/с жылдамдықты құрап, нормадан (0,5-1,0 м/с) әлде қайда төмен екені анықталды. Ал, ауаның микроорганизмдермен ластану дәрежесі барлық шаруа қожалықтарда 77,8 – 88,2 мың/м3 аралығында ауытқып, нормадағы көрсеткіштен
(70 мың/м3) жоғары екеніне көз жеткізілді.
Барлық шаруа қожалықтарда микроклимат параметрлері негізгі нормаға сәйкес келмеуі салдарынан сауын сиырлар арасында желін безінің қабынуын күшейтіп, мастит ауруының таралуына септігін тигізеді. Қолайсыз микроклимат көрсеткіштерінің әсерінен сауын сиырлар арасында субклиникалық маститтің таралуын анықтау нәтижесінде, Амиран Агро шаруашылығында – 10,2 %, Айдарбаев Е.С. шаруашылығында – 19,1 %, ОХМК шаруашылығында – 11,0 %, Кайрат шаруашылығында – 19,0 % мөлшеріне дейін арттыратынына көз жеткізілді.
Библиографические ссылки
Барахов Б.Б. Динамика показателей микроклимата в разных зонах коровниках в зависимости от сезона года. [Текст] / Барахов Б.Б., Мырзабеков Ж.Б., Алпысбаева Г.Е., Алиханов К.Д. // «Исследование, результаты» научный журнал. г.Алматы. №4 (084). 2019. С. 56-64. https://izdenister.kaznaru.edu.kz/files/full/2019_4.pdf
Haile W.A. Impact of climate change on animal production and expansion of animal disease: a review on Ethiopia perspective. [Text] / Haile W.A. // Am. J. Pure Appl. Sci, 2020, 2(3), 64-76.
Koluman N. Climate Change and Animal Farming. [Text] / Koluman N., Kutlu H.R., & Güney İ. // Climate Change Impacts on Basin Agro-ecosystems. - Cham: Springer International Publishing, 2018. - Р. 223-242.
Айтпаева З.С. Сравнительная оценка параметров микроклимата кошар различных конструкций. [Текст] / Айтпаева З.С., Тагаев О.О., Кушмуханов Ж.С., Барахов Б.Б. // «Наука и образование» Научнo-практический журнал Западно-Казахстанского аграрно-технического университета имени Жангир хана. г. Уралск. № 4-1 (69) 2022. С. 193-200. https://ojs.wkau.kz/index.php/gbj/issue/view/55/191
Šottník J. Creation of microclimate in buildings for Livestock breeding in conditions of changing climate in Slovakia [Text] / Šottník, J. // Towards climatic services. Nitra, Slovakia, 2015.
Kiktev N. Automated Microclimate Regulation in Agricultural Facilities Using the Air Curtain System. [Text] / Kiktev N., Lendiel T., Vasilenkov V., Kapralуuk O., Hutsol T., Glowacki S. & Kowalczyk Z. // Sensors, 2021. 21(24), 8182.
Ivanov Y. Digital intelligent microclimate control of livestock farms. [Text] / Ivanov Y., & Novikov N. // In E3S Web of Conferences 2020 (Vol. 175, p. 11012). EDP Sciences.
Hempel S. Integrated modelling to assess optimisation potentials for cattle housing climate. [Text] / Hempel S., Janke D., König M., Menz C., Englisch A., Pinto S. & Amon T. // Advances in Animal Biosciences, 2016, 7(3), 261-262.
Тагаев О.О. Пути совершенствования ветеринарно-санитарных мероприятий на объектах ветеринарного надзора. [Текст] / Тагаев О.О. // Диссертация докт. вет. наук. - Алматы, 2010. 363 с.
Tomasello N. Improving natural ventilation in renovated free-stall barns for dairy cows: Optimized building solutions by using a validated computational fluid dynamics model. [Text] / Tomasello N., Valenti F., Cascone G., & Porto S.M. // Journal of Agricultural Engineering, 2021, 52(1).
Смирнов А.М. Достижения в области ветеринарно-санитарной науки. [Текст] / А.М. Смирнов, В.И. Дорожкин, Н.К. Гуненкова // Российский журнал «Проблемы ветеринарной санитарии, гигиены и экологии». - 2015. - № 3 (15). - С. 6-10.
Турабеков М.Р. Оптимизация технологического режима профилактической дезинфекции на объектах животноводческих и птицеводческих помещений. [Текст] / Турабеков М.Р., Алиханов К.Д., Алпысбаева Г.Е., Барахов Б.Б. // «Наука и образование» Научнo-практический журнал Западно-Казахстанского аграрно-технического университета имени Жангир хана. г. Уралск. № 2-1 (75) 2024. С. 219-230. https://ojs.wkau.kz/index.php/gbj/issue/view/88/227
Танбаева Г.А. Субклиникалық маститтің алдын алуға бағытталған ветеринариялық-санитариялық шаралардың тиімділігі. [Текст] / Танбаева Г.А., Тагаев О.О., Барахов Б.Б. // «Ғылым және білім» Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің ғылыми-практикалық журналы. Орал қаласы, № 3-1 (76) 2024. С. 85-94. https://ojs.wkau.kz/index.php/gbj/issue/view/91/217
Прокопенко А.А. Технология обеззараживания воздуха облучателями-рециркуляторами в помещениях яйцескладов при заболеваниях птицы аэрогенными инфекциями. [Текст] / А.А. Прокопенко // Российский журнал «Проблемы ветеринарной санитарии, гигиены и экологии». - 2015. - № 3 (15). - С. 34-38.
Кононенко А.Б. Формирование устойчивости микроорганизмов к воздействию дезинфицирующих препаратов. [Текст] / А.Б. Кононенко, Д.А. Банникова, С.В. Бритова, Е.П. Савинова, А.А. Стрелков, О.В. Светличкин, Д.Н. Набиуллина, А.В. Лобанов // Проблемы ветеринарной санитарии, гигиены и экологии. - 2015. - № 3 (15). - С. 46-52.
Барахов Б.Б. Мониторинг параметров микроклимата животноводческих помещений в модельных молочных фермах. [Текст] / Барахов Б.Б., Мырзабеков Ж.Б., Тагаев О.О., Алиханов К.Д. // Международная научно-практическая конференция «Наука и технологии: актуальные вопросы и достижения». Центр перспективных научных публикаций. 31 августа 2020 года. Москва. С.185-196.
Owen E. Livestock and wealth creation: improving the husbandry of animals kept by resource-poor people in developing countries. [Text] / Owen E., Kitalyi A., Smith T., & Jayasuriya N. (Eds.) // 5m Books Ltd. 2020.
Барахов Б.Б. Влияние условий содержания воспроизводственную способность молочных коров. [Текст] / Барахов Б.Б., Мырзабеков Ж.Б., Алпысбаева Г.Е., Малдыбаева А.А. // «Исследование, результаты», научный журнал. г. Алматы. №2 (86), 2020. С. 12-19. https://izdenister.kaznaru.edu.kz/files/full/2020_2.pdf
Клибанова Ю.Ю. Разработка автоматизированной системы диагностики микроклимата в животноводческих комплексах. [Текст] / Клибанова Ю.Ю., Гамаюнов И.Е. // Проблемы и перспективы устойчивого развития агропромышленного комплекса. 2020. С. 170-177.
Егоров Ю.Г. Зоогигиенические требования к строительству современных коровников. [Текст] / Ю.Г. Егоров, Н.И. Васильев // Чебоксары, 2011. - 24 с.
Вторый С.В. Алгоритм управления микроклиматом в животноводческих помещениях. [Текст] / Вторый С.В., Вторый В.Ф., Ильин Р.М. // Теоретический и научно-практический журнал. ИАЭП. 2018. Вып. 94. С. 150-158.
Ильин Р.М. Алгоритм функционирования мобильной системы регистрации параметров микроклимата в животноводческом помещении. [Текст] / Ильин Р.М., Вторый С.В. // Технологии и технические средства механизированного производства продукции растениеводства и животноводства. 2018. № 3 (96). С. 217-224
Комаров В. Ю. Эффективность применения препарата «Сухостин» для лечения мастита у коров в сухостойный период. [Текст] / В.Ю. Комаров, В.Б. Андреев, Б.Л. Белкин // Вестник аграрной науки Вестник ОрелГАУ, 2017. - № 3. - С. 107-110.
G. Tanbayeva. Effectiveness of Antimicrobial Preparations for the Sanitation of the Udder of Dairy Cows [Text] / G. Tanbayeva, B. Barakhov, O. Tagayev, Zh. Myrzabekov, P. Ibragimov, G. Alpysbayeva, M. Kalmagambetov, D. Narbayeva // International Journal of Veterinary Science Volume 13, No. 5, 2024, 647-654. https://doi.org/10.47278/journal.ijvs/2024.151
