АҚ ҰНТАҚ АУРУЫ АСТАНАДАҒЫ СӘНДІК РАУШАН ГҮЛДЕРІНДЕГІ БИОТИКАЛЫҚ СТРЕСС ФАКТОРЫ РЕТІНДЕ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-3-3-64-75Ключевые слова:
Астана, ақ ұнтақ, раушан, биотикалық, стрессАннотация
Бұл мақалада Астана қаласының жағдайында көгалдандыруында жиі кездесетін үш раушан сортының (Rosa hybrida, Rosa spirea, Rosa floribunda) ақ ұнтақ ауруына сезімталдық дәрежесі бағаланды. Эксперименттің мақсаты ауру белгілерінің көрінісіндегі айырмашылықтарды анықтау, сонымен қатар патогенездің дамуына климаттық факторлардың әсерін анықтау болды. Нәтижелер инфекцияға жауап ретінде айтарлықтай сорттық ерекшеліктерін көрсетті. Rosa hybrida залалданғаннан соң 7 күннен кейін жапырақтардың жоғарғы жағында тіндердің бозаруымен және тургорының төмендеуімен жүретін айқын ақ түсті жабын пайда болды, бұл аурудың белсенді дамуын көрсетеді. , Rosa spirea минималды белгілері байқалды: жапырақтың орталық бөлігінің аздап қараюы және патогенге төзімділіктің болуын болжауға болады. Роза floribunda ең сезімтал болды, бесінші күні жапырақтардың қарқынды зақымдануы байқалды, жетінші күні 70% жетеді, содан кейін қараю және тіндердің некрозы болды.
Қазгидрометорталықтың ашық көздерінен алынған климаттық деректердің қосымша талдауы (2024 жылдың сәуірі – 2025 жылдың сәуірі) ұнтақты көгерудің дамуы үшін оңтайлы жағдайлар қалыпты температура және жоғары салыстырмалы ылғалдылық болып табылатынын көрсетті. Осылайша, нәтижелер тұрақты қаланы көгалдандыруды жоспарлау кезінде сорттық ерекшелікті де, ауа райы жағдайларын да ескеру қажеттігін атап көрсетеді.
Библиографические ссылки
Waliczek, T.M.; Byrne, D.H.; Holeman, D.J. (2015) Growers’ and consumers’ knowledge, attitudes and opinions regarding roses available for purchase. Acta Hortic. 1064, 235–239. [Google Scholar] [CrossRef].
Matysiak, B. (2021). The Effect of Supplementary LED Lighting on the Morphological and Physiological Traits of Miniature Rosa × Hybrida ‘Aga’ and the Development of Powdery Mildew (Podosphaera pannosa) under Greenhouse Conditions. Plants, 10(2), 417. https://doi.org/10.3390/plants10020417
Fazhong Yang, Chunhua Wu, Guolei Zhu, Qi Yang, Kejian Wang, Yunxian Li, (2022) An integrated transcriptomic and metabolomic analysis for changes in rose plant induced by rose powdery mildew and exogenous salicylic acid, Genomics, Volume 114, Issue 6, 110516, ISSN 0888-7543, https://doi.org/10.1016/j.ygeno.2022.110516
Blom, T. J., & Tsujita, M. J. (2003). Cut rose production. In A. V. Roberts, T. Debener, & S. Gudin (Eds.), Encyclopedia of rose science (pp. 594–600). Elsevier Academic Press.
Pemberton, H. B., Kelly, J. W., & Ferare, J. (2003). Pot rose production. In A. V. Roberts, T. Debener, & S. Gudin (Eds.), Encyclopedia of rose science (pp. 587–593). Elsevier Academic Press.
Qasim A. Marzani, Ashna O. Mohammad, & Othman A. Hamda. (2021). Ecofriendly approaches for the management of rose powdery mildew (Podosphaera pannosa var. rosae). Zanco Journal of Pure and Applied Sciences, 33(4), 100–110. https://doi.org/10.21271/ZJPAS.33.4.10
Mieslerová, B., Cook, R. T. A., Wheater, C. P., & Lebeda, A. (2022). Ecology of Powdery Mildews – Influence of Abiotic Factors on their Development and Epidemiology. Critical Reviews in Plant Sciences, 41(6), 365–390. https://doi.org/10.1080/07352689.2022.2138044
Tang Yanping , Gao Ruotian , Ma Changle , Wang Jin , Li Jing The biocontrol effects and mechanisms of mycoparasitic Alternaria alternata against Chinese rose powdery mildew. Frontiers in Microbiology, Volume 16 – 2025, https://doi.org/10.3389/fmicb.2025, ISSN=1664-302X.
Horst, R. K., & Cloyd, R. A. (2007). Compendium of rose diseases and pests (2nd ed., pp. 1–83). The American Phytopathological Society.
Tjosvold, S. A., & Koike, S. T. (2001). Evaluation of reduced risk and other biorational fungicides on the control of powdery mildew on greenhouse roses. Acta Horticulturae, 547, 59–67.
Gleason, M. L., & Helland, S. (2003). Botrytis. In A. V. Roberts, T. Debener, & S. Gudin (Eds.), Encyclopedia of rose science (pp. 144–148). Elsevier Academic Press.
Srivastava, J. N., & Singh, A. K. (Eds.). (2022). Diseases of horticultural crops: Diagnosis and management. Volume 3: Ornamental plants and spice crops. Apple Academic Press.
Choudhary, A. P., Jaiman, R. K., Kumari, K., & Patel, P. K. (2021). Management of rose powdery mildew caused by Podosphaera pannosa (Wallr.) de Bary. Environment and Ecology, 39(4), 1000–1007.
M. I. Khaleel, P. G. Sai, A. U. R. Kumar, P. Raja and V. T. Hoang, (2022) "Rose Plant Leaves: Disease Detection and Pesticide Management using CNN," 2022 6th International Conference on Trends in Electronics and Informatics (ICOEI), Tirunelveli, India, pp. 1067-1072, doi: 10.1109/ICOEI53556.2022.9776898.
Yılmaz Con, G. (2025). A Research on The Diseases of Ornamental Plants. Bahçe, 54 (Özel Sayı 1), 286-289. https://doi.org/10.53471/bahce.1541310
Liu, M., & Braun, U. (2021). Powdery mildews on crops and ornamentals in Canada: a summary of the phylogeny and taxonomy from 2000 – 2019. Canadian Journal of Plant Pathology, 44(2), 191–218. https://doi.org/10.1080/07060661.2021.1986744
Zhao, Y., Mao, W., Tang, W., Soares, M. A., & Li, H. (2023). Wild Rosa Endophyte M7SB41-Mediated Host Plant’s Powdery Mildew Resistance. Journal of Fungi, 9(6), 620. https://doi.org/10.3390/jof9060620
Jennings, C., Baysal-Gurel, F., & Alexander, L. W. (2024). Powdery Mildew of Bigleaf Hydrangea: Biology, Control, and Breeding Strategies for Resistance. Horticulturae, 10(3), 216. https://doi.org/10.3390/horticulturae10030216
Казгидромет. Официальный сайт [Электронный ресурс]. – Режим доступа: https://www.kazhydromet.kz – Дата обращения: 30.07.2025.
Чумаков А.Е., Минкевич И.И., Власова Ю.И.,Гаврилова Е.А. (1974) Основные методы фитопатологическихисследований [Текст]: - М., 188 c.
