АЗЫҚТЫҚ ҚОСПАМЕН ҮСТЕМЕ АЗЫҚТАНДЫРЫЛҒАН ТАУЫҚ ЕТІНІҢ САПАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-4-2-196-205Ключевые слова:
ферменттік азықтық қоспа, тауық еті, химиялық құрамы, энергетикалық қуаттылығы, нәруыз, аминқышқылдары.Аннотация
Мақала еліміздің өркендеуінің басты бағыттарының бірі, ауыл шаруашылығының негізгі және басым саласы құс шаруашылығындағы өнімділікті жоғарылату жөнінде мәселелер қарастырылған. Ол үшін, азық ресурстарын тиімді пайдаланып, яғни азықтық қоспамен тауықтарды үстеме азықтандыру барысында құс шаруашылығы өнімдерінің сандық және сапалық көрсеткіштерінің өзгергені айқындалып, сапасы анықталып, қауіпсіздігі бағаланған.
Ғылымның бүгінгі жетістіктерін пайдалана отырып, технологиялық үдерістерді жетілдіру арқылы биологиялық белсенді заттарды құс шаруашылығында қолдану барысында құс өнімділігінің жоғарылағаны көрсетілген. Ферменттік азықтық қоспа тауықтың ас қорыту үдерісін жоғарылатып, алынатын өнім сапасы мен мөлшерін арттырады, яғни тағам қауіпсіздігін қамтамасыз ету жұмыстың мақсаты болып табылады.
Асқазан-ішек жолдары ферменттік жүйелерінің биокаталитикалық белсенділігін арттыруда пробиотиктердің құс ағзасына әсерін тексеру мақсатында ғылыми зерттеу жұмыстары жүргізілді.
Ғылыми зерттеу жұмысы бойынша салмақтары шамалас, бірдей тұқымдағы жас мөлшері бірдей балапандарды бірдей ұяшықтарға 5-тен орналастырып, 21 тәулік бойы шаруашылықта белгіленген рационмен және үстеме ферменттік азықтық қоспамен азықтандырылды. Тәжірибе соңында қосылған салмағы, пайдаланылған азық мөлшері және ет сапасы тексерілді.
Зерттеу нәтижелері бойынша тәжірибе барысында ферменттік азықтық қоспамен үстеме азықтандырылған тауықтардан алынған сынамалар құрамы мен шаруашылықта белгіленген рационмен азықтандырылған тауықтардан алынған сынамалар құрамы салыстырыла отырып тексерілді. Нәтижесінде, нәруыз 0,92 %, май 2,6 %, күл 0,06 %, артық, энергетикалық құндылығы 27,0 ккал/100г көп болса, ылғал мөлшері 3,58 % жоғары екендігі анықталды. Ал, алмаспайтын аминқышқылдары 3,91, алмасатын аминқышқылдарынан 631, аминқышқылдарының орташа көрсеткіші мг/100 г артық болғандығы тәжірибеде белгілі болды.
Қорыта келе, ферменттік азықтық қоспамен үстеме азықтандырылған тауық еті сапалық көрсеткіштері жоғары, қауіпсіз тағамдық өнім болып табылады.
Библиографические ссылки
Башкиров О.Г. Пробиотик БиоПлюс 2Б многогранная защoита организма животного и
разностороннее решение проблем в животноводстве / О.Г.Башкиров // Зооиндустрия. – 2001. – № 4.
– С. 35-37.
Самуйленко А.Я. Основы технологии производства ветеринарных биологических
препаратов / А.Я.Самуйленко и др. – М.: Россельхозакад, 2000. – Т. 1, 2. – С. 781.
Лаптев Г.Ю. и др. «Современные кроссы бройлеров: особенности выращивания и
продуктивность». / Вестник птицеводства. – 2019. – № 6. – С. 18-23.
Aрdraim G. Effect of vermiculite feed additive on the chemical, mineral, and amino acid
compositions of quail meat. Veterinary World, [Text] / Aрdraim, G., Sarsembayeva, N., & Lozowicka, B.
– 2023. Р. 2431-2439. https://doi.org/10.14202/vetworld.2023.2431-2439
Weimer P.J. Solid residues from Ruminococcus cellulose fermentations as components of wood
adhesive formulations / P. J. Weimer, A. H. Conner, L. F. Lorenz // Appl Microbiol Biotechnol. – 2003. –
V. 63. – P. 29-34.
Moldahkmetova G.A., Kusainova Zh.A., Nuralieva U.A., Omarova K.M., Influence of feed
additive«Suvar» and probiotics «Acidophilin B-143» on productivity of broiler chickens. Scientific and
practical journal of Zhangir Khan West Kazakhstan Agrarian and Technical University. – 2020. – № 4-1
(61). Р. 64-69. https://ojs.wkau.kz/index.php/gbj/issue/view/18/16
Effect of dietary microbial phytase on zinc bioavailability in growing pigs / K. Ashida et al. //
Anim. Sci. J. – 1999. – V. 70, № 5. – P. 306-311.
Matthew O. Microbial analysis of poultry feeds produced in songhai farms, rivers state, nigeria.
Journal of Microbiology & Amp; Experimentation (2017) / O. Matthew // 4(2).
ttps://doi.org/10.15406/jmen.2017.04.00110
Андрианова Е. Минеральный премикс на основе L-аспарагинатов микроэлементов /
Е. Андрианова, А. Гуменюк, Д. Воронин, И. Голубов // Птицеводство. – 2011. – № 3. – С. 16-19.
Антипов В.А. Влияние природных бентонитов на иммунный статус телят /
В.А. Антипов, М.П. Семененко, Е.В. Кузьменова // Доклады Российской академии
сельскохозяйственных наук. – 2010. – № 5. – С. 36-37.
Аржанкова Ю.В. Живая масса цыплят-бройлеров при использовании в рационе разных
форм сапропеля / Ю.В. Аржанкова, Е.В. Лосякова, С.А. Попова // Молочно-хозяйственный вестник.
– 2017. – № 1 (25). – С. 8-16
Бессарабов Б.Ф. и др. Основы промышленного птицеводства. – Москва: Колос, 2020.
Ferdous M.F. Beneficial effects of probiotic and phytobiotic as growth promoter alternative to
antibiotic for safe broiler production. Journal of Advanced Veterinary and Animal Research / Ferdous M.F.,
Arefin M.S., Rahman M.M., Ripon M.R., Rashid M., Sultana M.R. – 2017. – № 6 (3). – С. 409.
https://doi.org/10.5455/javar.2019.f361
Богомолова Р.А. Карнитин в рационах индюшат-бройлеров / Р.А. Богомолова //
Комбикорма. – 2015. – № 9. – С. 89-90.
Бузлама С.В. Эффективность перорального гуминового препарата в яичном птицеводстве
/ С.В. Бузлама, А.В. Сафонов // Ветеринария и кормление. – 2007. – № 1. –
С. 31-32.
Vieira R.A. Feeding low dietary levels of organic trace minerals improves broiler performance
and reduces excretion of minerals in litter. (2019) / Vieira R.A., Ferket P.R. // British Poultry Science. –
– № 61 (5). Р. 574-582. https://doi.org/10.1080/00071668.2020.1764908
Вишневец Ж.В. Активность липазы в тонком кишечнике у цыплят бройлеров при
применении препаративных форм полыни горькой / Ж.В. Вишневец, А.А. Прусакова // Ученые
записки УО ВГАВМ. – 2016. – Т. 52. – Вып. 3. – С. 22-26.
Гайнуллина М.К. Современные проблемы технологии производства мяса цыплятбройлеров / М.К. Гайдуллина, А.Л. Капитонова // Ученые записки Казанской государственной
академии ветеринарной медицины им. Н.Э. Баумана. – 2012. – Вып. 212. – С. 273-276.
Zalyubovskaya E.Y., Mansurova M.S. Effektivnost' primeneniya rastitel'nyh kormovyh dobavok
v kormlenii sel'skohozyajstvennoj pticy // ZHivotnovodstvo i kormoproizvodstvo. – 2024. – T. 107, № 3.
– Р. 119-137.
Konakova I.A., Medethanov F.A., Afanas'eva L.V. Himicheskij sostav lekarstvennyh rastenij i
ih primenenie v veterinarii // Uchenye zapiski Kazanskoj gosudarstvennoj akademii veterinarnoj mediciny
im. N.E. Baumana. – 2022. – T. 250, № 2. – Р. 98-103
Krasnobaev Y.V. Astravit - podderzhka immuniteta v kriticheskie periody // Pticevodstvo. –
– № 4. – Р. 2
Nuraliev E.R., Kochish I.I. Primenenie fitobiotika «Provitol» dlya uluchsheniya konversii korma
v promyshlennom pticevodstve // Vestnik Altajskogo gosudarstvennogo agrarnogo universiteta. – 2017. –
№ 8 (154). – Р. 112-117
Petrusha Y.K., Lebedev S.V., Grechkina V.V. Fitobiotiki v kormlenii sel'skohozyajstvennoj pticy
(obzor) // ZHivotnovodstvo i kormoproizvodstvo. – 2022. – T. 105, № 1. – Р. 103-118
SHackih E.V., Latypova E.N. Pokazateli krovi i produktivnost' kur pri ispol'zovanii v racione
fitobioticheskih preparatov // Agrarnyj vestnik Urala. – 2023. – № 8 (237).
Ashour E.A., Abd El-Hack M., Swelum A.A., Osman A.O., Taha A.E., Alhimaidi A.R., Ismail
I.E. Does the dietary graded levels of herbal mixture powder impact growth, carcass traits, blood indi ces
and meat quality of the broilers? Italian Journal of Animal Science. – 2020. – № 19 (1). – Р. 1228-1237.
doi: 10.1080/1828051X.2020.1825998
Bagno O.A., Shevchenko S.A., Zhuchaev K.V., Shevchenko A.I., Izhmulkina E.A., Prokhorov
O.N., Kishnyaikina E.A., Smolovskaya O.V. Biochemical parameters of the blood of the broiler chickens
that received various dosages of thyme extract in the diet. Annals of Agri-Bio Research. – 2019. – № 24
(2). – Р. 303-30
Basit M.A., Kadir A.A., Loh T.C., Abdul Aziz S., Salleh A., Zakaria Z.A., Banke Idris S.
Compara tive efficacy of selected phytobiotics with halquinol and tetracycline on gut morphology, ileal
digestibil ity, cecal microbiota composition and growth performance in broiler chickens. Animals. –2020.
– № 10 (11). – Р.21-50. doi: 10.3390/ani10112150
REFERENCES
Bashkirov O.G. Probiotik BioPlyus 2B mnogogrannaya zashchita organizma zhivotnogo i
raznostoronnee reshenie problem v zhivotnovodstve / O.G. Bashkirov // Zooindustriya. – 2001. – № 4. –
Р. 35-37.
Samujlenko A.Y. Osnovy tekhnologii proizvodstva veterinarnyh biologicheskih preparatov /
A.YA.Samujlenko i dr. – M.: Rossel'hozakad, 2000. – Т. 1, 2. – Р. 781.
Laptev G. Y., i dr. «Sovremennye krossy brojlerov: osobennosti vyrashchivaniya i
produktivnost'». Vestnik pticevodstva, – 2019. – № 6. – Р. 18-23.
Ardraim G. Effect of vermiculite feed additive on the chemical, mineral, and amino acid
compositions of quail meat. Veterinary World, [Text] / Ardraim G., Sarsembayeva, N., & Lozowicka,B. –
Р. 2431-2439 https://doi.org/10.14202/vetworld.2023.2431-2439
Weimer P.J. Solid residues from Ruminococcus cellulose fermentations as components of wood
adhesive formulations / P.J. Weimer, A.H. Conner, L.F. Lorenz // Appl Microbiol Biotechnol. – 2003. – V.
– P. 29-34.
Moldahkmetova G.A., Kusainova Zh.A., Nuralieva U.A., Omarova K.M., Influence of feed
additive «Suvar» and probiotics «Acidophilin B-143» on productivity of broiler chickens. Scientific and
practical journal of Zhangir Khan West Kazakhstan Agrarian-Technical University. – 2020. – № 4-1
(61). Р. 64-69. https://ojs.wkau.kz/index.php/gbj/issue/view/18/16
Effect of dietary microbial phytase on zinc bioavailability in growing pigs / K. Ashida et al. //
Anim. Sci. J. – 1999. – V. 70, № 5. – P. 306-311.
Matthew O. Microbial analysis of poultry feeds produced in songhai farms, rivers state,
nigeria. Journal of Microbiology & Amp; Experimentation (2017)/ O. Matthew //4(2).
ttps://doi.org/10.15406/jmen.2017.04.00110
Andrianova E. Mineral'nyj premiks na osnove L-asparaginatov mikroelementov /
E. Andrianova, A. Gumenyuk, D. Voronin, I. Golubov // Pticevodstvo. – 2011. – № 3. – Р. 16-19.
Antipov V.A. Vliyanie prirodnyh bentonitov na immunnyj status telyat / V.A. Antipov,
M.P. Semenenko, E.V. Kuz'menova // Doklady Rossijskoj akademii sel'skohozyajstvennyh nauk. – 2010.
– № 5. – Р. 36-37
Arzhankova Yu.V. Zhivaya massa cyplyat-brojlerov pri ispol'zovanii v racione raznyh form
sapropelya / Yu.V. Arzhankova, E.V. Losyakova, S.A. Popova // Molochno-hozyajstvennyj vestnik. –
– № 1 (25). – Р. 8-16
Bessarabov B.F. i dr. (2020). Osnovy promyshlennogo pticevodstva. Moskva: Kolos.
Ferdous M.F. Beneficial effects of probiotic and phytobiotic as growth promoter alternative to
antibiotic for safe broiler production. Journal of Advanced Veterinary and Animal Research / Ferdous, M.
F., Arefin, M. S., Rahman, M. M., Ripon, M. M. R., Rashid, M., Sultana, M. R., ... // – 2017. – № 6 (3). –
С. 409. https://doi.org/10.5455/javar.2019.f361
Bogomolova R.A. Karnitin v racionah indyushat-brojlerov / R.A. Bogomolova // Kombikorma. –
– № 9. – Р. 89-90
Buzlama S.V. Effektivnost' peroral'nogo guminovogo preparata v yaichnom pticevodstve / S.V.
Buzlama, A.V. Safonov // Veterinariya i kormlenie. – 2007. – № 1. – Р. 31-32
Vieira R.A. Feeding low dietary levels of organic trace minerals improves broiler
performance and reduces excretion of minerals in litter. (2019) / Vieira R.A., Ferket P.R.// British
Poultry Science, – 2019. – № 61 (5). Р. 574-582. https://doi.org/10.1080 /00071668.2020. 1764908
Vishnevec Zh.V. Aktivnost' lipazy v tonkom kishechnike u cyplyatbrojlerov pri primenenii
preparativnyh form polyni gor'koj / Zh.V. Vishnevec, A.A. Prusakova // Uchenye zapiski UO VGAVM. –
– T. 52. – Vyp. 3. – Р. 22-26
Gajnullina M.K. Sovremennye problemy tekhnologii proizvodstva myasa cyplyat-brojlerov /
M.K. Gajdullina, A.L. Kapitonova // Uchenye zapiski Kazanskoj gosudarstvennoj akademii veterinarnoj
mediciny im. N.E. Baumana. – 2012. – Vyp. 212. – Р. 273-276
Zalyubovskaya E.Yu., Mansurova M.S. Effektivnost' primeneniya rastitel'nyh kormovyh
dobavok v kormlenii sel'skohozyajstvennoj pticy // ZHivotnovodstvo i kormoproizvodstvo. – 2024. – T.
, № 3. – Р. 119-137.
Konakova I.A., Medethanov F.A., Afanas'eva L.V. Himicheskij sostav lekarstvennyh rastenij i
ih primenenie v veterinarii // Uchenye zapiski Kazanskoj gosudarstvennoj akademii veterinarnoj mediciny
im. N.E. Baumana. – 2022. – T. 250, № 2. – Р. 98-103
Krasnobaev Yu.V. Astravit - podderzhka immuniteta v kriticheskie periody // Pticevodstvo. –
– № 4. – Р. 2
Nuraliev E.R., Kochish I.I. Primenenie fitobiotika «Provitol» dlya uluchsheniya konversii korma
v promyshlennom pticevodstve // Vestnik Altajskogo gosudarstvennogo agrarnogo universiteta. – 2017. –
№ 8 (154). – Р. 112-117
Petrusha YU.K., Lebedev S.V., Grechkina V.V. Fitobiotiki v kormlenii sel'skohozyajstvennoj
pticy (obzor) // ZHivotnovodstvo i kormoproizvodstvo. – 2022. – T. 105, № 1. – Р. 103-118
SHackih E.V., Latypova E.N. Pokazateli krovi i produktivnost' kur pri ispol'zovanii v racione
fitobioticheskih preparatov // Agrarnyj vestnik Urala. – 2023. – № 8 (237).
Ashour E.A., Abd El-Hack M, Swelum AA, Osman AO, Taha AE, Alhimaidi AR, Ismail IE.
Does the dietary graded levels of herbal mixture powder impact growth, carcass traits, blood indi ces and
meat quality of the broilers? Italian Journal of Animal Science. – 2020. – № 19 (1). –
Р. 1228-1237. doi: 10.1080/1828051X.2020.1825998
Bagno O.A., Shevchenko SA, Zhuchaev KV, Shevchenko AI, Izhmulkina EA, Prokhorov ON,
Kishnyaikina E.A., Smolovskaya OV. Biochemical parameters of the blood of the broiler chickens that
received various dosages of thyme extract in the diet. Annals of Agri-Bio Research. – 2019. – № 24 (2). –
Р. 303-30
Basit M.A., Kadir A.A., Loh T.C., Abdul Aziz S., Salleh A., Zakaria Z.A., Banke Idris S.
Compara tive efficacy of selected phytobiotics with halquinol and tetracycline on gut morphology, ileal
digestibil ity, cecal microbiota composition and growth performance in broiler chickens. Animals. . – 2020.
– № 10 (11). – Р.21-50doi: 10.3390/ani10112150
