ҚОРА-ЖАЙ МИКРОКЛИМАТЫНЫҢ МҮЙІЗДІ ІРІ ҚАРА МАЛЫНЫҢ СҮТ ӨНІМДІЛІГІНЕ ӘСЕРІ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-4-2-245-253Ключевые слова:
Кілт сөздер: микроклимат, сүт өнімділігі, сиыр, температура, ылғалдылық, жарық, СОМОАннотация
Бұл зерттеудің мақсаты – қора-жай микроклиматының негізгі параметрлерінің (ауа температурасы, салыстырмалы ылғалдылық, ауа қозғалысының жылдамдығы, жарық деңгейі және газ құрамы) мүйізді ірі қара малдың сүт өнімділігіне әсерін анықтау. Зерттеу Абай облысы Семей қаласынан 20 км жерде орналасқан «Қалиқанұлы» сүт фермасында жүргізілді. Тәжірибеге қара-ала тұқымды сауын сиырлар қатыстырылды. Қора-жайдың микроклиматы жыл мезгілдеріне қарай өлшеніп, сүттің жалпы мөлшері, майлылығы, ақуыз құрамы, тығыздығы және құрғақ майсыз қалдық (СОМО) көрсеткіштерімен салыстырылды. Нәтижелер көрсеткендей, температура мен ылғалдылықтың нормативтен ауытқуы сүт шығымын 10–15%-ға дейін төмендетті, ал жарық пен ауа қозғалысының жеткіліксіздігі сүттің сапалық құрамына теріс әсер етті. Сонымен қатар, жазғы жоғары температура мен жоғары ылғалдылық сүт майлылығы мен ақуыздың төмендеуіне алып келді. Алынған мәліметтер қора-жай микроклиматын оңтайландырудың сүт өндірісін арттырудағы шешуші рөлін дәлелдейді және ауыл шаруашылығында өнімділікті арттыру стратегияларын әзірлеуге негіз бола алады.
Библиографические ссылки
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Мартынова, Е. Н.; Ястребова, Е. А. Физиологическое состояние коров в зависимости от микроклимата помещений // Достижения науки и техники АПК. – 2013. – № 8. – С. 53–56.
Мартынова, Е. Н.; Мель, И. В. Анализ влияния изменения наружной температуры воздуха на микроклимат в животноводческих помещениях // Эффективность адаптивных технологий в животноводстве: материалы всерос. науч.-практ. конф. – Ижевск: Ижевская ГСХА, 2004. – С. 236–240.
Ястребова, Е. А.; Мартынова, Е. Н. Влияние влажности воздуха на молочную продуктивность и физиологическое состояние коров // Вестник Ижевской государственной сельскохозяйственной академии. – 2011. – № 4. – С. 39–42.
Мартынова, Е. Н.; Мель, И. В. Оценка микроклимата, физиологическое состояние и продуктивность коров // Аграрная наука. – 2007. – № 8. – С. 26–27.
Кузнецов, А. Ф.; Шуканов, А. А.; Баланин, В. И. Практикум по зоогигиене. – М.: Колос, 1999. – 208 с.
Юрков, В. М. Микроклимат животноводческих ферм и комплексов. – М.: Россельхозиздат, 1985. – 256 с.
Song, J.; Lee, D.; Kim, H.; et al. Relationship between microclimate and cow behavior and milk yield under low-temperature and high-humidity conditions // Frontiers in Ecology and Evolution. – 2023. – Vol. 11. – Article 1058147. DOI: 10.3389/fevo.2023.1058147.
Ruban, S.; Pacheco, J.; Valverde, M.; et al. Implementing fan cooling in barn to improve microclimate and milk yield of dairy cows // Revista de Investigaciones Veterinarias del Perú. – 2025. – Vol. 36, № 3. – e28927.
Bohmanova, J.; Misztal, I.; Cole, J. B. Temperature-humidity indices as indicators of milk production losses due to heat stress // Journal of Dairy Science. – 2007. – Vol. 90, № 4. – P. 1947–1956. DOI: 10.3168/jds.2006-513.
Kadzere, C. T.; Murphy, M. R.; Silanikove, N.; Maltz, E. Heat stress in lactating dairy cows: a review // Livestock Production Science. – 2002. – Vol. 77. – P. 59–91. DOI: 10.1016/S0301-6226(01)00330-X.
Ontario Ministry of Agriculture, Food and Rural Affairs. Lighting for more milk in dairy cows // Ontario.ca. – 2025. – URL: https://www.ontario.ca (қол жет.: 08.10.2025).
The Dangers of High Ammonia Levels in Barns // Progressive Planet. – 2024. – URL: https://progressiveplanet.com (қол жет.: 08.10.2025).
Climates to Travel. Climate and Weather – Semey, Kazakhstan // Climatestotravel.com. – 2025. – URL: https://www.climatestotravel.com (қол жет.: 08.10.2025).
Studfile. Влияние условий содержания на молочную продуктивность // Studfile.net. – 2024. – URL: https://studfile.net (қол жет.: 08.10.2025).
Korovainfo. Автоматическое доение и его последствия // Korovainfo.ru. – 2024. – URL: https://korovainfo.ru (қол жет.: 08.10.2025).
Fatnassi, M.; Padalino, B.; Monaco, D.; et al. Evaluation of sexual behavior of housed male camels (Camelus dromedarius) through female parades: correlation with climatic parameters // Tropical Animal Health and Production. – 2014. – Vol. 46. – P. 313–321. DOI: 10.1007/s11250-013-0489-x.
Buzlamin, A.; Yastrebova, E.; Martynova, E. Основные параметры микроклимата при привязном содержании коров дойного стада // Достижения науки и техники АПК. – 2013. – № 8. – С. 53–56.
Zavadov, A.; Zavadov, V. Методика расчёта системы микроклимата в животноводческих помещениях // Молочное и мясное скотоводство. – 2010. – № 6. – С. 12–14.
Tagaev, O. O. Микроклимат параметрлерінің сиырлардың жай-күйіне әсері // 3i: интеллект, идея, инновация. – 2024. – № 4. – С. 30–35.
Sejian, V.; Bhatta, R.; Gaughan, J. B.; et al. Dairy cattle adaptation to heat stress: a review // Animal. – 2018. – Vol. 12, № s2. – P. s431–s444. DOI: 10.1017/S1751731118001945
