БРОЙЛЕР ЕТІНІҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫН ОЛАРДЫҢ РАЦИОНЫНА МИНЕРАЛДЫҚ АЗЫҚТЫҚ ҚОСПА ҚОСУ ЖАҒДАЙЫНДА ЗЕРТТЕУ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-4-1-36-45Ключевые слова:
сұйықтық мөлшері, қатты зат, протеин, липид, кремнийлі минерал, құс етіАннотация
Зерттеу жемге минералдық қоспаларды енгізу жағдайында бройлер етінің химиялық құрамын жан-жақты талдау нәтижелерін көрсетеді. Зерттеудің өзектілігі мал және құс шаруашылығын дамыту, сондай-ақ Қазақстан Республикасының азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету қажеттілігімен тығыз байланысты. Жас құстар иммундық жүйесінің әлсіз кезеңінде стресс факторлары мен қоршаған ортаның теріс әсеріне сезімтал болады, сондықтан рационды минералдық қоспалармен толықтыру аса маңызды болып табылады. Тәжірибе барысында құстардың салмақ динамикасы, жалпы физиологиялық жағдайы, сонымен қатар еттің ылғалдылығы, құрғақ зат мөлшері, ақуыз, май және күл көрсеткіштері зерттелді. Нәтижелер минералдық қоспаның құстардың жалпы жағдайына оң әсер етіп, салмақ қосуына ықпал еткенін көрсетті. Сонымен қатар тәжірибелік топтағы бройлер етінің химиялық құрамында ақуыз мөлшері айтарлықтай артқан, ал май мен күл деңгейі қалыпты шектерде қалып, тағамдық құндылық жоғары болды. Зерттеу көрсеткендей, минералдық қоспаларды рационға қосу құс етінің сапасын елеулі түрде арттырып, экологиялық қауіпсіз, биологиялық және тағамдық құндылығы жоғары өнім алуға мүмкіндік береді. Бұл тәжірибе Қазақстандағы құс шаруашылығында рационды жетілдірудің ғылыми негізін нығайтып, болашақ зерттеулер үшін маңызды практикалық ақпарат береді.
Библиографические ссылки
Montayeva N., Montayev S., Svotina M. Veterinary medicine based on montmorillonite clay from Western Kazakhstan for the treatment and prevention of infectious diseases in farm animals // Scientia Agropecuaria. – 2024. – Т. 15, № 4. – С. 495–502.
Траисов Б. Б., Давлетова А. М., Абдрахманова М. С., Жамалова Г. С. Тяжелые металлы, их концентрация в молоке овец // Интернаука. – 2021. – № 5-1. – С. 81–83.
Арнаутовский И. Д., Гусева С. А. Значение балансирующих БВМД и цеолитов в рационах коров для получения экологически чистого молока в условиях Приамурья // Зоотехния. – 2009. – № 4. – С. 9–11.
Кирилов М. П. Новое поколение биологически активных веществ в кормлении животных // Кормление сельскохозяйственных животных и кормопроизводство. – 2006. – № 3. – С. 34–37.
Мухина Н. В. Корма и биологически активные кормовые добавки для животных. – М.: Колос, 2008. – 271 с.
Кононенко С. И., Головко Е. Н., Забашта Н. Н., Утижев А. З. Коррекция рационов для свиней, выращиваемых для производства органической свинины // Вестник аграрной науки Дона. – 2016. – № 2(34). – С. 49–58.
Молотилов К. Я. Минеральные добавки, используемые в животноводстве // Кормление сельскохозяйственных животных и кормопроизводство. – 2008. – № 11. – С. 60–66.
Нагимова Г., Монтаева Н., Нуржанова Ф. Опока–минералдық азықтық қоспасын ветеринарияда қолдану мақсатында токсикологиялық бағалау // Ғылым және білім. – 2024. – Т. 1, № 1 (74). – С. 174–184.
Нагимова Г. Х., Монтаева Н. С., Кереев А. К. Биохимические показатели крови бройлеров при использовании в кормлении кремнистой породы – опоки // Ғылым және білім. – 2024. – № 2-1 (75). – С. 296–303.
Медико-биологические аспекты применения цеолитов в животноводстве и птицеводстве // Природные цеолиты в социальной сфере и охране окружающей среды. – Новосибирск, 1990. – 52 с.
Кириллов Н. К., Алексеев Г. А. О перспективах применения цеолитов Чувашской Республики и их смеси с серосодержащими препаратами в рационах птиц // Ученые записки Казанской государственной академии ветеринарной медицины им. Н. Э. Баумана. – 2013. – Т. 214, № 2. – С. 207–211.
Смирнов П. В. и др. Diatomites and opoka from western Kazakhstan deposits: lithogeochemistry, structural and textural parameters, potential of use // Bulletin of the Tomsk Polytechnic University. Geo Assets Engineering. – 2023. – Т. 334, № 7. – С. 187–201.
Галиев Д. М., Мусин Д. М., Шацких Е. В. Влияние кормовой добавки Карбитокс на продуктивность, развитие внутренних органов и мясные качества цыплят-бройлеров // Молодежь и наука. – 2016. – № 5. – С. 55.
Галиев Д. М. Минеральные и сорбционные добавки в рационе цыплят-бройлеров // Аграрное образование и наука. – 2015. – № 1. – С. 3.
Алексеев В. А., Немцева Е. Ю. Повышение продуктивности цыплят-бройлеров при использовании в их рационах цеолитсодержащего препарата «Пермаит» // Вестник Ульяновской государственной сельскохозяйственной академии. – 2017. – № 3 (39). – С. 105–108.
Еремин С. В. Влияние новой кремнийсодержащей кормовой добавки «Набикат» на продуктивность, обмен веществ и резистентность организма цыплят-бройлеров: автореф. дис. … канд. с.-х. наук. – Волгоград, 2016.
Абдрахманова Д., Монтаева Н., Тайгузин Р. The research of quail meat for the presence of heavy metals and pesticides when adding a mineral feed additive to their diet // Наука и образование. – 2021. – Т. 1, № 65. – С. 3–9.
Shurson G. C. Yeast and yeast derivatives in feed additives and ingredients: sources, characteristics, animal responses, and quantification methods // Animal Feed Science and Technology. – 2021. – Vol. 4. – P. 81–97.
Górniak W., Cholewińska P., Konkol D. Feed additives produced on the basis of organic forms of micronutrients as a means of biofortification of food of animal origin // Journal of Chemistry. – 2018. – Vol. 3. – P. 43–45.
Bagno O. A. и др. Use of phytobiotics in farm animal feeding // Sel’skokhozyaistvennaya Biologiya. – 2018. – № 4. – P. 687–697.
Pecka-Kiełb E. и др. Influence of nutrition on the quality of colostrum and milk of ruminants // Mljekarstvo. – 2018. – № 3. – P. 169–181.
Świątkiewicz S. The influence of selected feed additives on mineral utilisation and bone characteristics in laying hens // Annals of Animal Science. – 2018. – № 3. – P. 781.
Ibrahim F. Sh., Gayirbegov D. Sh. Feed additive of natural origin in the diets of quails // Poultry Farming. – 2017. – № 7. – P. 29–32.
Bubel F. Effect of mineral-organic feed additives on the content of elements in raw egg material // Przemysł Chemiczny. – 2014. – № 6. – P. 962–965.
Dankevych N. Effect of feed additives from marine hydrobionts on the protein metabolism condition in broiler chickens // Ukrainian Journal of Ecology. – 2020. – № 1. – P. 2.
Ibrahim F. S. The influence of the new feed additive "M-Feed" on the slaughter indicators of quails // XIII-th International Scientific and Practical Conference dedicated to the memory of Professor S. A. Lapshin "Resource-saving environmentally safe technologies for agricultural production". – 2017. – Vol. 3. – P. 86–90.
Ibrahim F. S. The influence of the feed additive "M-Feed" on the use of calcium in the diet by laying quails // XXI Scientific and Practical Conference of young scientists, graduate students and students of the National Research Mordovian State University. – 2017. – Vol. 3. – P. 47–50.
Montayeva N. S., Montayev S. A., Montayeva A. S. Studies of Montmorillonitic (bentonite) clay of Western Kazakhstan as a therapeutic mineral feed additive for animals and poultry // Agricultural Research. – 2023. – Т. 12, № 2. – С. 226–231.
Montayeva N., Montayev S., Montayeva A. Bioactive Mineral Feed Additive for Poultry: Therapeutic and Preventive Effects on Haematological Parameters in Chickens // EVERGREEN Joint Journal of Novel Carbon Resource Sciences & Green Asia Strategy. – 2024. – Vol. 11, Issue 02. – P. 984–992.
Montayeva N. The effect of biomineral composition on the biochemical parameters of animal blood // MATEC Web of Conferences. – EDP Sciences, 2020. – Т. 315. – P. 1-8.
