СИЫРЛАР МЕТАБОЛИЗМІН КОРРЕКЦИЯЛАУ ЖӘНЕ ОСЫ ҮДЕРІСТІҢ ТҰЯҚ АУРУЛАРЫ ПАЙДА БОЛУЫНА ӘСЕРІН ЗЕРТТЕУ.
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-4-1-133-141Ключевые слова:
сүтті сиырлар, тұяқ аурулары, коррекция, метаболизмдік бұзылыстар, азықтандыру.Аннотация
Сүтті сиырлардағы тұяқ аурулары (ақсақтық, ламинит, тұяқ пішінінің бүлінуі және т.б. патологиялар) сүт шаруашылығындағы негізгі мәселелердің бірі болып табылады, өйткені олар өнімділікті едәуір төмендетіп, емдеу мен малды мерзімінен бұрын сойысқа шығаруға байланысты орасан зор экономикалық шығындарға алып келеді. Бұл аурулардың пайда болуы метаболизмдік бұзылыстармен тікелей байланысты, әсіресе суалу және лактация кезеңдеріндегі энергиялық дисбаланс, кетоз, гипокальциемия, месқарынның жітілеу ацидозы сияқты факторлар тұяқ тінінің сапасын нашарлатып, инфекцияларға және тұяқ пішінінің бүлінуіне әкеліп соқтыруы мүмкін.
Аталған ғылыми зерттеу сиырлардың метаболизмін коррекциялау және осы үдерістің тұяқ ауруларының пайда болуына әсерін зерттеуге бағытталды. Зерттеу жұмыстары 2024–2025 жылдары Солтүстік Қазақстан аймағындағы сүтті бағыттағы шаруашылықтарда, сондай-ақ «С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық зерттеу университеті» КеАҚ жанындағы агроэкологиялық сынақ орталығында (зертхана) жүргізілді. Қазіргі кезде шаруашылық жүргізуші субъектілерде сүтті малдың физиологиялық мәртебесін уақтылы қалпына келтіру үшін ерте диагностика әдістерін жетілдіруге және емдеу-алдын алу шараларын ұйымдастыруға өте аз көңіл бөлінетінін атап өткен жөн. Осылайша, қысқа уақыт ішінде өнімнің максималды мөлшерін алуға деген ұмтылыспен, әртүрлі жемшөп қоспаларын жүйесіз қолданумен, сондай-ақ жануарларды физиологиялық жағдайға теріс әсер ететін шоғырланған азықтандыру түріне көшіру үрдісі метаболизмнің әртүрлі бұзылулары мен тұяқ ауруының пайда болуына ықпал етуде.
Метаболизмдік бұзылыстар тұяқ ауруларының негізгі этиологиялық факторы болып табылады. Азықтандыруды оңтайландыру және азықтық қоспаларды қолдану аурулардың алдын алып, шаруашылық өнімділігін арттырады. Витаминді-минералдық қоспалар енгізу глюкозаны тұрақтандырып, тұяқ зақымдануларын төмендетті. Болашақ зерттеулер жеке рациондарға бағытталуы қажет.
Библиографические ссылки
Langova, L. Impact of nutrients on the hoof health in cattle [Text] / L. Langova, I. Novotna,
P. Nemcova et al. // Animals. – 2020. – № 10(1824). – P. 1–22.
Schöpke, K. Relationships between bovine hoof disorders, body condition traits, and test-day
yields [Text] / K. Schöpke, S. Weidling, R. Pijl, H. H. Swalve // Journal of dairy science. – 2013. – Vol.
– №. 1. – P. 679-689.
Palhano, R.L. A. Exploring the impact of high-energy diets on cattle: Insights into subacute
rumen acidosis, insulin resistance, and hoof health [Text] / R. L. A. Palhano, R. A. Martins,
G. S. Lemos et al. // Journal of Dairy Science. – 2024. – Vol. 107. – №. 7. – P. 5054-5069.
Mann, S. Hyperketonemia: A marker of disease, a sign of a high-producing dairy cow, or both?
[Text] / S. Mann, J. A.A. McArt // Veterinary Clinics: Food Animal Practice. – 2023. – Vol. 39. – №. 2. –
P. 307-324.
Tufarelli, V. The most important metabolic diseases in dairy cattle during the transition period
[Text] / V. Tufarelli, N. Puvača, D. Glamočić et al. // Animals. – 2024. – Vol. 14. – №. 5. – P. 816.
Deng, C. Serum metabolomics and ionomics analysis of hoof-deformed cows based on LCMS/MS and ICP-oes/MS [Text] / C. Deng, Y. Yue, H. Zhang et al. // Animals. – 2023. – Vol. 13. –
№. 9. – P. 1440.
Garvey, M. Lameness in dairy cow herds: disease aetiology, prevention and management [Text] /
M. Garvey // Dairy. – 2022. – Vol. 3. – №. 1. – P. 199-210.
Urban-Chmiel, R. Lameness in cattle–etiopathogenesis, prevention and treatment [Text] /
R. Urban-Chmiel, P. Mudroň, B. Abramowicz et al. // Animals. – 2024. – Vol. 14. – №. 12. – P. 1836.
Menezes, G. L. Exploring associations among morphometric measurements, genetic group of
sire, and performance of beef on dairy calves [Text] / G. L. Menezes, T. Bresolin, W. Halfman et al. //
Translational Animal Science. – 2023. – Vol. 7. – №. 1. – P. txad064.
Robcis, R. Cost of lameness in dairy herds: An integrated bioeconomic modeling approach
[Text] / R. Robcis, A. Ferchiou, M. Berrada et al. // Journal of Dairy Science. – 2023. – Vol. 106. –
№. 4. – P. 2519-2534.
McPherson, A.S. The microbiome of the footrot lesion in Merino sheep is characterized by a
persistent bacterial dysbiosis [Text] / A. S. McPherson, O. P. Dhungyel, R. J. Whittington // Veterinary
microbiology. – 2019. – Vol. 236. – P. 108378.
Lean, I.J. Impact of nutrition on lameness and claw health in cattle [Text] / I.J. Lean,
C.T. Westwood, H.M. Golder, J.J. Vermunt // Livestock Science. – 2013. – Vol. 156. – №. 1-3. –
P. 71-87.
Medeiros, I. Historical evolution of cattle management and herd health of dairy farms in OECD
countries [Text] / I. Medeiros, A. Fernandez-Novo, S. Astiz, J. Simões // Veterinary sciences. – 2022. –
Vol. 9. – №. 3. – P. 125.
Daros, R. R. The relationship between transition period diseases and lameness, feeding time,
and body condition during the dry period [Text] / R. R. Daros et al. // Journal of dairy science. – 2020. –
Vol. 103. – №. 1. – P. 649-665.
Singh, A. The effect of biotin and zinc supplementation on dairy cow hoof health and milk
quality [Text] / A. Singh, S.S. Randhawa, R.S. Singh // Veterinarski arhiv. – 2019. – Vol. 89. – №. 6. – P.
-820.
Krpálková, L. The importance of hoof health in dairy production [Text] / L. Krpálková,
V.E. Cabrera, L. Zavadilová, M. Štípková // Czech J. Anim. Sci. – 2019. – Vol. 64. – P. 107-117.
Vicente, F. Subclinical ketosis on dairy cows in transition period in farms with contrasting
butyric acid contents in silages [Text] / F. Vicente, M. L. Rodríguez, A. Martínez-Fernández et al. // The
Scientific World Journal. – 2014. – Vol. 2014. – №. 1. – P. 279614.
Willshire, J. A. An economic review of cattle lameness [Text] / J. A. Willshire, N. J. Bell //
Cattle Practice. – 2009. – Vol. 17. – №. 2. – P. 136-141.
Smith, D.R. Dairy cow health and metabolic disease relative to nutritional factors [Text] /
D.R. Smith, J.F. Keown // Cooperative Extension, Institute of Agriculture and Natural Resources,
University of Nebraska-Lincoln. – 2007.
Kang, D. Animal health and nutrition: Metabolic disorders in cattle and improvement strategies
[Text] / D. Kang, S. E. Lungu, F. Danso et al. // Frontiers in Veterinary Science. – 2025. – Vol. 12. – P.
LeBlanc, S. Monitoring metabolic health of dairy cattle in the transition period [Text] /
S. LeBlanc // Journal of reproduction and Development. – 2010. – Vol. 56. – №. S. – P. S29-S35.
REFERENCES
Langova, L. Impact of nutrients on the hoof health in cattle [Text] / L. Langova, I. Novotna,
P. Nemcova et al. // Animals. – 2020. – № 10(1824). – P. 1–22.
Schöpke, K. Relationships between bovine hoof disorders, body condition traits, and test-day
yields [Text] / K. Schöpke, S. Weidling, R. Pijl, H. H. Swalve // Journal of dairy science. – 2013. – Vol.
– №. 1. – P. 679-689.
Palhano, R.L.A. Exploring the impact of high-energy diets on cattle: Insights into subacute rumen
acidosis, insulin resistance, and hoof health [Text] / R.L.A. Palhano, R.A. Martins,
G.S. Lemos et al. // Journal of Dairy Science. – 2024. – Vol. 107. – №. 7. – P. 5054-5069.
Mann, S. Hyperketonemia: A marker of disease, a sign of a high-producing dairy cow, or both?
[Text] / S. Mann, J.A.A. McArt // Veterinary Clinics: Food Animal Practice. – 2023. – Vol. 39. – №. 2. –
P. 307-324.
Tufarelli, V. The most important metabolic diseases in dairy cattle during the transition period
[Text] / V. Tufarelli, N. Puvača, D. Glamočić et al. // Animals. – 2024. – Vol. 14. – №. 5. – P. 816.
Deng, C. Serum metabolomics and ionomics analysis of hoof-deformed cows based on LCMS/MS and ICP-oes/MS [Text] / C. Deng, Y. Yue, H. Zhang et al. // Animals. – 2023. – Vol. 13. – №. 9.
– P. 1440.
Garvey, M. Lameness in dairy cow herds: disease aetiology, prevention and management [Text] /
M. Garvey // Dairy. – 2022. – Vol. 3. – №. 1. – P. 199-210.
Urban-Chmiel, R. Lameness in cattle–etiopathogenesis, prevention and treatment [Text] /
R. Urban-Chmiel, P. Mudroň, B. Abramowicz et al. // Animals. – 2024. – Vol. 14. – №. 12. – P. 1836.
Menezes, G.L. Exploring associations among morphometric measurements, genetic group of sire,
and performance of beef on dairy calves [Text] / G. L. Menezes, T. Bresolin, W. Halfman et al. //
Translational Animal Science. – 2023. – Vol. 7. – №. 1. – P. txad064.
Robcis, R. Cost of lameness in dairy herds: An integrated bioeconomic modeling approach
[Text] / R. Robcis, A. Ferchiou, M. Berrada et al. // Journal of Dairy Science. – 2023. – Vol. 106. – №. 4.
– P. 2519-2534.
McPherson, A.S. The microbiome of the footrot lesion in Merino sheep is characterized by a
persistent bacterial dysbiosis [Text] / A.S. McPherson, O.P. Dhungyel, R.J. Whittington // Veterinary
microbiology. – 2019. – Vol. 236. – P. 108378.
Lean, I.J. Impact of nutrition on lameness and claw health in cattle [Text] / I.J. Lean,
C.T. Westwood, H.M. Golder, J.J. Vermunt // Livestock Science. – 2013. – Vol. 156. – №. 1-3. –
P. 71-87.
Medeiros, I. Historical evolution of cattle management and herd health of dairy farms in OECD
countries [Text] / I. Medeiros, A. Fernandez-Novo, S. Astiz, J. Simões // Veterinary sciences. – 2022. –
Vol. 9. – №. 3. – P. 125.
Daros, R.R. The relationship between transition period diseases and lameness, feeding time, and
body condition during the dry period [Text] / R. R. Daros et al. // Journal of dairy science. – 2020. – Vol.
– №. 1. – P. 649-665.
Singh, A. The effect of biotin and zinc supplementation on dairy cow hoof health and milk
quality [Text] / A. Singh, S. S. Randhawa, R. S. Singh // Veterinarski arhiv. – 2019. – Vol. 89. – №. 6. –
P. 799-820.
Krpálková, L. The importance of hoof health in dairy production [Text] / L. Krpálková,
V. E. Cabrera, L. Zavadilová, M. Štípková // Czech J. Anim. Sci. – 2019. – Vol. 64. – P. 107-117.
Vicente, F. Subclinical ketosis on dairy cows in transition period in farms with contrasting
butyric acid contents in silages [Text] / F. Vicente, M.L. Rodríguez, A. Martínez-Fernández et al. // The
Scientific World Journal. – 2014. – Vol. 2014. – №. 1. – P. 279614.
Willshire, J. A. An economic review of cattle lameness [Text] / J. A. Willshire, N. J. Bell //
Cattle Practice. – 2009. – Vol. 17. – №. 2. – P. 136-141.
Smith, D. R. Dairy cow health and metabolic disease relative to nutritional factors [Text] /
D. R. Smith, J. F. Keown // Cooperative Extension, Institute of Agriculture and Natural Resources,
University of Nebraska-Lincoln. – 2007.
Kang, D. Animal health and nutrition: Metabolic disorders in cattle and improvement strategies
[Text] / D. Kang, S. E. Lungu, F. Danso et al. // Frontiers in Veterinary Science. – 2025. – Vol. 12. – P.
LeBlanc, S. Monitoring metabolic health of dairy cattle in the transition period [Text] /
S. LeBlanc // Journal of reproduction and Development. – 2010. – Vol. 56. – №. S. – P. S29-S35.
