QUERCUS ROBUR L. КӨШЕТТЕРІНДЕ АҚ ҰНТАҚ АУРУЫНЫҢ ТАРАЛУЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ АККЛИМАТИЗАЦИЯ ҮРДІСІНЕ ЫҚПАЛЫ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-4-3-228-237Аннотация
Мақалада Quercus robur L. көшеттерінде ақ ұнтақ (Erysiphales spp.) ауруының таралуы, зақымдаудың деңгейі және акклиматизация үрдісіне әсері қарастырылды. Шәкәрім Университетінің питомнигіне Маңғыстау ботаникалық бағынан әкеліп отырғызылған Quercus robur L. көшеттерінің Абай облысы, Семей қаласында өсу жағдайларына зерттеу жүргізілді. Аурудың таралуының морфологиялық және физиологиялық көрсеткіштерге ықпалы анықталды.
Еменнің ақ ұнтақты зеңі (Erysiphe alphitoides) – Quercus robur ағаштарының жапырақтарын зақымдайтын негізгі патоген болып табылады және көбіне бүтін ағаш алқаптарын зақымдайды. Бұл зерттеуде Q. robur жапырақтарында фотосинтетикалық сипаттамалар мен тұрақты және индуцирленген (жасанды түрде пайда болатын) ұшпа заттардың бөлінуі зерттелді. Зерттеу мақсаты – жапырақтардың физиологиялық белгілеріндегі өзгерістердің инфекция дәрежесімен сандық байланысы бар-жоғын және инфекцияның жарыққа физиологиялық жауаптарға әсерін анықтау. E. alphitoides инфекциясы ассимиляцияның таза жылдамдығын 3,5 есе, изопреннің бөліну жылдамдығын 2,4 есе төмендетіп, ал устьицалардың өткізгіштігін 1,6 есе арттырды (жапырақтың ~60% зақымдануы кезінде). Бұл физиологиялық өзгерістер жапырақтың зақымдану аумағымен сандық жағынан байланысты болды. Сонымен қатар, инфекцияға ұшыраған жапырақтарда таза ассимиляция мен изопрен бөлінуі жарыққа қанығуға ертерек жетті, және изопреннің бастапқы кванттық тиімділігі де төмендеді. Инфекция әсерінен пайда болған липоксигеназа жолы арқылы бөлінетін ұшпа заттар мен монотерпендер жарыққа тәуелді болды және инфекция дәрежесіне байланысты арта түсті. Жалпы алғанда, бұл зерттеу жапырақ фотосинтетикалық белсенділігінің төмендеуі мен ұшпа заттардың бөлінуінің инфекция дәрежесіне байланысты өзгеретінін, сонымен қатар инфекцияның жапырақ физиологиясының жарыққа реакциясын өзгертетінін көрсетеді.
Библиографические ссылки
Bradshaw M., Braun U., Pfister D. H. Powdery mildews on Quercus: a worldwide distribution
and rediscovered holotype provide insights into the spread of these ecologically important pathogens //
Forest Pathology. – 2022.
Demeter J., et al. Demographic and genetic impacts of powdery mildew in a young oak (Quercus
robur L.) cohort // Annals of Forest Science. – 2024. – Vol. 81.
Brüggemann N., Schnitzler J.-P. Influence of powdery mildew (Microsphaera alphitoides) on
isoprene biosynthesis and emission of pedunculate oak (Quercus robur L.) leaves // Journal of Applied
Botany. – 2001.
Heuser T., Zimmer W. Quantitative analysis of phytopathogenic ascomycota on leaves of
pedunculate oaks (Quercus robur L.) by real-time PCR // FEMS Microbiology Letters. – 2002. – Vol. 209,
No. 2. – P. 295–299.
Heuser T., Zimmer W. Quantitative analysis of phytopathogenic ascomycota on leaves of
pedunculate oaks (Quercus robur L.) by real-time PCR // FEMS Microbiology Letters. – 2002. – Vol. 209,
No. 2. – P. 295–299.
Marzani Q. A., Mohammad A. O., Hamda O. A. Ecofriendly approaches for the management of
rose powdery mildew (Podosphaera pannosa var. rosae) // Zanco Journal of Pure and Applied Sciences. –
– Vol. 33, No. 4. – P. 100–110. – DOI: 10.21271/ZJPAS.33.4.10.
Mieslerová B., Cook R. T. A., Wheater C. P., Lebeda A. Ecology of powdery mildews – influence
of abiotic factors on their development and epidemiology // Critical Reviews in Plant Sciences. – 2022. –
Vol. 41, No. 6. – P. 365–390. – DOI: 10.1080/07352689.2022.2138044.
Tang Y., Gao R., Ma C., Wang J., Li J. The biocontrol effects and mechanisms of mycoparasitic
Alternaria alternata against Chinese rose powdery mildew // Frontiers in Microbiology. – 2025. – Vol. 16.
– DOI: 10.3389/fmicb.2025.
Horst R. K., Cloyd R. A. Compendium of rose diseases and pests. – 2nd ed. – St. Paul : The
American Phytopathological Society, 2007. – P. 1–83.
Zhao Y., Mao W., Tang W., Soares M. A., Li H. Wild Rosa endophyte M7SB41-mediated host
plant’s powdery mildew resistance // Journal of Fungi. – 2023. – Vol. 9, No. 6. – P. 620. – DOI:
3390/jof9060620.
Jennings C., Baysal-Gurel F., Alexander L. W. Powdery mildew of bigleaf hydrangea: biology,
control, and breeding strategies for resistance // Horticulturae. – 2024. – Vol. 10, No. 3. –
P. 216. – DOI: 10.3390/horticulturae10030216.
Казгидромет : официальный сайт [Электронный ресурс]. – Режим доступа:
https://www.kazhydromet.kz (дата обращения: 30.09.2025).
Чумаков А. Е., Минкевич И. И., Власова Ю. И., Гаврилова Е. А. Основные методы
фитопатологических исследований. – М., 1974. – 188 с.
Pemberton H. B., Kelly J. W., Ferare J. Pot rose production // Encyclopedia of rose science / eds.
A. V. Roberts, T. Debener, S. Gudin. – Amsterdam : Elsevier Academic Press, 2003. –
P. 587–593.
Yang F., Wu C., Zhu G., Yang Q., Wang K., Li Y. An integrated transcriptomic and metabolomic
analysis for changes in rose plant induced by rose powdery mildew and exogenous salicylic acid //
Genomics. – 2022. – Vol. 114, No. 6. – P. 110516. – DOI: 10.1016/j.ygeno.2022.110516.
Glawe D. A. The powdery mildews: a review of the world’s most familiar (yet poorly known)
plant pathogens // Annual Review of Phytopathology. – 2008. – Vol. 46. – P. 27–51.
Braun U., Cook R. T. A. Taxonomic manual of the Erysiphales (powdery mildews). – Utrecht :
CBS-KNAW Fungal Biodiversity Centre, 2012. – 707 p.
Agrios G. N. Plant pathology. – 5th ed. – Burlington : Elsevier Academic Press, 2005. –
P. 385–402.
McGrath M. T., Shishkoff N. Management of powdery mildew in agricultural and ornamental
crops // Plant Disease. – 2003. – Vol. 87, No. 6. – P. 608–620.
Lebeda A., Mieslerová B., Sedláková B. Host–pathogen interactions in powdery mildews // Plant
Protection Science. – 2011. – Vol. 47 (Special Issue). – P. S1–S10.
