ЭЛЕВАТОРДА АСТЫҚТЫҢ САПАСЫ МЕН ҚАУІПСІЗДІГІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ
DOI:
https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-4-3-220-228Ключевые слова:
астық, элеватор, сапа, қауіпсіздік, сақтау, талдауАннотация
Бұл мақалада элеватор жағдайында астықтың сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері жан-жақты қарастырылды. Зерттеу барысында астықты қабылдау, кептіру, сақтау және тасымалдау сияқты негізгі технологиялық кезеңдердің дән сапасына ықпалы талданды. Зертханалық жұмыстар нәтижесінде дәннің физикалық қасиеттері (натуралық көрсеткіш, ылғалдылық деңгейі, ірілік және органолептикалық сипаттар), химиялық құрамдары (ақуыз, клейковина, күлділік, қышқылдық, ауыр металдар мен пестицид қалдықтары) және микробиологиялық параметрлері (МАФАМ, патогенді микроағзалар, зеңдер мен ашытқылар) анықталды.
Алынған мәліметтер жаздық және күздік бидайдың сапалық айырмашылықтарын айқындады: жаздық бидайда ақуыз бен клейковина мөлшері мол болғандықтан нан өнімдері үшін тиімді екені байқалды, ал күздік бидай минералдық құрамының жоғары болуына байланысты макарон өндірісіне қолайлы екені дәлелденді. Микробиологиялық талдау нәтижелері қауіпті микроағзалардың анықталмағанын көрсетті, бірақ сақтау кезінде зең мен ашытқылардың даму қаупі бар екені белгілі болды [1-4].
Жалпы зерттеу нәтижелері элеватор жағдайында астық сапасын ұзақ мерзім бойына сақтау үшін температура мен ылғалдылықты жүйелі бақылау, санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтау және автоматтандырылған мониторинг жүйелерін қолдану маңызды екенін көрсетті. Сондай-ақ, қойма ішіндегі желдету жүйесінің тиімді жұмыс істеуі мен астық массасын мезгіл-мезгіл араластыру өнімнің бұзылмай сақталуына оң әсер ететіні анықталды.
Библиографические ссылки
Құлажанов Т.А., Уажанова Р.С. Технология хранения и переработки зерна. – Алматы: Агроуниверситет, 2020. – 248 с.
Байболова Л.К. Контроль качества зерна: учебное пособие. – Нур-Султан: ЕҰУ, 2021. – 180 с.
Даулетбеков Ғ.Т., Тәртіпбаев Қ.Ж. Биохимический состав и пищевая ценность пшеницы разных сортов // Вестник аграрной науки Казахстана. – 2022. – №4. – С. 33–41.
Таттыбаева Д.Б., Ахметова А.К. Микроэлементный состав зерна и его безопасность // Пищевая промышленность Казахстана. – 2021. – №2. – С. 27–35.
ГОСТ 13586.1–2019. Зерно. Методы определения качества. – М.: Стандартинформ, 2019. – 22 с.
ГОСТ 10840–2017. Зерно. Методы определения влаги. – М.: Стандартинформ, 2017. – 16 с.
ГОСТ 9404–88. Зерно. Методы определения натуры. – М.: Стандартинформ, 2016. – 12 с.
ГОСТ 27676–88. Зерно. Определение клейковины. – М.: Изд-во стандартов, 2016.
СТ РК 1046–2002. Бидай. Жалпы техникалық шарттар. – Астана: ҚР ИИДМ, 2002.
Codex Alimentarius. Grain quality and safety standards. – FAO/WHO, 2021. – 115 p.
Smith J., Anderson P. Grain storage technologies and microbial risks // Journal of Cereal Science. – 2020. – Vol. 94. – P. 1–10.
Thompson B., Hall R. Moisture migration and mold development in stored grain // Grain Science Review. – 2021. – Vol. 11(2). – P. 55–63.
FAO. Safe grain storage: guidelines. – Rome: United Nations, 2020. – 94 p.
ISO 22000:2018. Food safety management systems — Requirements for organizations. – Geneva: ISO, 2018. – 34 p.
ISO/TS 22002-1:2009. Prerequisite programmes on food safety — Part 1: Food manufacturing. – Geneva: ISO, 2009.
Khalil A., Mohammed Y. The effect of storage temperature on wheat grain quality // International Journal of Food Microbiology. – 2021. – Vol. 351. – P. 108–115.
Рамазанов М.М., Сейдахметов Е.Т. Основы зерноведения: монография. – Алматы: ҚазҰАУ, 2019. – 256 с.
Иванов И.И., Петров П.П. Методы контроля качества продовольственного зерна // Вестник сельскохозяйственных наук. – 2020. – №5. – С. 14–22.
Ермеков А.А., Сарсенбаева Л.Р. Влияние условий хранения на качество пшеницы // Аграрный журнал. – 2021. – №7. – С. 48–54.
Suleimenov B., Akhmetov K. Modern grain elevator technologies in Kazakhstan // Eurasian Journal of Agricultural Research. – 2022. – Vol. 8(3). – P. 75–83.
